Μια δυσάρεστη έκπληξη επεφύλασσε για τη λακωνική κοινωνία η ανακοίνωση της λίστας των σχολικών μονάδων που εντάσσονται στη δεύτερη φάση του φιλόδοξου προγράμματος ανακαινίσεων «Μαριέττα Γιαννάκου». Παρά τις εξαγγελίες για μια σαρωτική παρέμβαση στις υποδομές της χώρας, ο νομός μας βρίσκεται στην προκλητική θέση να είναι ο μοναδικός στην Περιφέρεια Πελοποννήσου που αγνοήθηκε παντελώς, καταγράφοντας ένα απογοητευτικό μηδενικό στον πίνακα των δικαιούχων.
Το παράδοξο της υπόθεσης γίνεται ακόμη πιο έντονο αν αναλογιστεί κανείς τον συμβολισμό του ίδιου του προγράμματος. Το όνομα της αείμνηστης Λάκαινας πολιτικού και υπουργού, Μαριέττας Γιαννάκου, η οποία τίμησε τον τόπο της και άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στην Παιδεία, κοσμεί μια πρωτοβουλία που στην πράξη, με υπαιτιότητα κάποιων, «προσπερνά» την ιδιαίτερη πατρίδα της. Ενώ 238 σχολεία σε 132 δήμους της επικράτειας ετοιμάζονται να εκσυγχρονιστούν και να αλλάξουν όψη, η Λακωνία παραμένει απλός θεατής των εξελίξεων.
Η ακτινογραφία μιας άνισης κατανομής
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που προέκυψαν μετά την υπογραφή της σχετικής σύμβασης μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, η Περιφέρεια Πελοποννήσου εξασφάλισε παρεμβάσεις σε συνολικά 19 σχολικές μονάδες. Ωστόσο, η εσωτερική μοιρασιά της πίτας των 100 εκατομμυρίων ευρώ αναδεικνύει μια κραυγαλέα ανισορροπία. Η Κορινθία ηγείται με 7 σχολεία, ακολουθούμενη από την Αργολίδα και τη Μεσσηνία με 5 σχολεία έκαστη, ενώ η Αρκαδία συμπληρώνει τη λίστα με 2 μονάδες. Η Λακωνία, την ίδια στιγμή, παραμένει εκτός κάδρου, γεννώντας εύλογα ερωτήματα για τα κριτήρια με τα οποία ιεραρχήθηκαν οι ανάγκες.
Οι εργασίες που θα στερηθούν οι μαθητές του νομού μας δεν αφορούν μόνον την αισθητική βελτίωση των κτιρίων. Το πρόγραμμα προβλέπει κρίσιμες παρεμβάσεις, όπως η ανακατασκευή χώρων υγιεινής και η δημιουργία υποδομών για άτομα με αναπηρία, η επισκευή επικίνδυνων στεγών, οι μονώσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση, καθώς και η ανάπλαση αθλητικών χώρων και παιδικών χαρών.
Για πολλές σχολικές μονάδες της Λακωνίας, που στεγάζονται σε κτίρια γερασμένα και καταπονημένα από τον χρόνο, οι επεμβάσεις αυτές δεν αποτελούν πολυτέλεια, μα αδήριτη ανάγκη για την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Δριμεία παρέμβαση Γρηγοράκου για το λακωνικό «μηδενικό»
Το θέμα έλαβε άμεσα πολιτικές διαστάσεις, με τη βουλευτή Λακωνίας, Νάγια Γρηγοράκου, να φέρνει το ζήτημα στο προσκήνιο μέσω κοινοβουλευτικής παρέμβασης. Στην ερώτηση που κατέθεσε προς τους υπουργούς Υποδομών και Παιδείας, Χρίστο Δήμα και Σοφία Ζαχαράκη αντίστοιχα, η κ. Γρηγοράκου στέκεται στη διαρκή αποδυνάμωση του νομού, ο οποίος ενώ πλήττεται από το δημογραφικό πρόβλημα και τη γήρανση του πληθυσμού, βλέπει τις υποδομές του να παραμελούνται συστηματικά.
Το ιστορικό της α’ φάσης και η ισχνή συμμετοχή
Η βουλευτική κριτική επικεντρώνεται επίσης στο γεγονός ότι και κατά την πρώτη φάση του προγράμματος η παρουσία της Λακωνίας ήταν ισχνή, με μόλις έξι σχολεία σε Σπάρτη, Μονεμβασία, Αρεόπολη, Μολάους και Σκάλα να εντάσσονται σε ένα σύνολο 426 μονάδων πανελλαδικά. Συγκεκριμένα, οι παρεμβάσεις περιορίστηκαν στο 1ο Γενικό Λύκειο και το 1ο Επαγγελματικό Λύκειο (ΕΠΑΛ) Σπάρτης, στο Γυμνάσιο Μονεμβασίας, καθώς και στα Δημοτικά Σχολεία της Αρεόπολης, των Μολάων και το 2ο Δημοτικό Σκάλας.
«Εύλογα ερωτήματα»
Πιο λεπτομερώς, στην ερώτησή της, η Ν. Γρηγοράκου επισημαίνει ότι «η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, ιδιαίτερα για έναν νομό που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα, γήρανση του πληθυσμού και σταδιακή αποδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών, κυρίως στις πιο απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές».
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι «πολλές σχολικές μονάδες της Λακωνίας στεγάζονται σε παλαιά κτίρια με σημαντικές ανάγκες συντήρησης, ενεργειακής αναβάθμισης, προσβασιμότητας και βελτίωσης της ασφάλειας μαθητών και εκπαιδευτικών».
Στην κατακλείδα, η Ν. Γρηγοράκου ζητά από τα αρμόδια υπουργεία «να διευκρινίσουν τα κριτήρια επιλογής των σχολικών μονάδων που εντάχθηκαν στη β’ φάση του προγράμματος, να απαντήσουν γιατί αποκλείστηκε πλήρως η Λακωνία, να γνωστοποιήσουν εάν υπήρξαν προτάσεις από φορείς του νομού που δεν εγκρίθηκαν και να εξετάσουν το ενδεχόμενο συμπληρωματικής ένταξης σχολικών μονάδων της Λακωνίας στο πρόγραμμα».
Αρτιότητα, ολιγωρία ή… αναντιστοιχία;
Η ελπίδα ότι η δεύτερη φάση του Προγράμματος «Μ. Γιαννάκου» θα κάλυπτε το χαμένο έδαφος για τη Λακωνία, επεκτεινόμενο σε περισσότερες παραμελημένες μονάδες διαψεύστηκε παταγωδώς. Η πλήρης εξαίρεση επί του παρόντος σταδίου δημιουργεί την αίσθηση άδικης αντιμετώπισης, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα αν οι τοπικοί φορείς απέτυχαν να καταθέσουν ώριμες προτάσεις ή αν ο κεντρικός σχεδιασμός της κυβέρνησης αγνόησε επιδεικτικά τις ανάγκες των Λακώνων.
Η πλήρης απουσία της Λακωνίας από τον χάρτη των χρηματοδοτήσεων της β’ φάσης αφήνει περιθώριο για δύο μόνο ερμηνείες, αμφότερες με τη δική τους πολιτική σημειολογία. Είτε οι σχολικές μονάδες των δήμων μας άγγιξαν ξαφνικά την κτιριακή «τελειότητα», καθιστώντας περιττή ακόμα και μια «πινελιά» συντήρησης, είτε ο νομός πέφτει θύμα της ίδιας της πολιτικής του «συνέπειας». Αποτελεί πλέον μια συχνά κοινή παραδοχή πως η Λακωνία, ένα από τα ισχυρότερα προπύργια της κυβερνώσας παράταξης με ποσοστά που σταθερά σπάζουν ρεκόρ στον πανελλαδικό χάρτη, αντιμετωπίζεται με μια δεδομένη εμπιστοσύνη που συχνά μεταφράζεται σε εφησυχασμό, αδράνεια κι εν τέλει -άμεσο ή έμμεσο- παραγκωνισμό.
Αναμένοντας απαντήσεις και διορθωτικές κινήσεις;
Είναι τουλάχιστον οξύμωρο ένας τόπος με δεδομένες ελλείψεις και ανάγκες -και σε εκπαιδευτικές υποδομές- να καταλήγει ο «φτωχός συγγενής» της Πελοποννήσου, βλέποντας γειτονικές περιοχές να αναβαθμίζουν τις υποδομές τους και να φεύγουν «μπροστά». Το μήνυμα που εισπράττει η λακωνική κοινότητα είναι αποκαρδιωτικό, μπροστά σε έναν σχεδιασμό που δείχνει να αγνοεί επιδεικτικά την πραγματικότητα. Συνθήκη που δεν υπονομεύει μόνο τη σχολική καθημερινότητα, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την κεντρική διοίκηση.
Ο τρόπος διαχείρισης εκπαιδευτικών υποδομών έρχεται να συναντήσει μια ακόμα πιο οδυνηρή πραγματικότητα για τον νομό μας, που δεν είναι άλλος από το δημογραφικό μαρασμό. Την ίδια στιγμή που τα υπάρχοντα κτίρια αφήνονται στην τύχη τους, η Λακωνία βιώνει κάθε χρόνο το δράμα των σχολικών «λουκέτων». Μονάδες σε απομακρυσμένα, ορεινά κυρίως χωριά, όπως στον Δ. Σπάρτης ή Ανατ. Μάνης, βάζουν οριστικό ή προσωρινό λουκέτο λόγω της δραματικής ανυπαρξίας παιδιών, με τα σχολικά κουδούνια να σιωπούν το ένα μετά το άλλο. Αυτή η συνθήκη θα έπρεπε να αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα για την Πολιτεία ώστε να επενδύσει στις εναπομείνασες μονάδες, καθιστώντας τες ελκυστικές και σύγχρονες, ως ένα ελάχιστο κίνητρο για την παραμονή των νέων οικογενειών στον τόπο τους.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν υπάρχει έστω και τώρα το περιθώριο για μια συμπληρωματική ένταξη σχολείων ή αν η τοπική κοινωνία θα παραμείνει δέσμια της ελπίδας για κάποια μελλοντική, αβέβαιη χρηματοδότηση. Η σχολική στέγη αποτελεί τον πυρήνα κάθε ζωντανής κοινότητας και η απαξίωσή της στη Λακωνία εκπέμπει σήμα κινδύνου που δεν πρέπει να μείνει αναπάντητο.
Ο «ΛΤ» θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κοινοβουλευτικής ερώτησης που κατέθεσε η Ν. Γρηγοράκου -προσδοκώντας παράλληλα την άμεση ενεργοποίηση και άλλων τοπικών αρχών και φορέων-, αναμένοντας τις επίσημες εξηγήσεις-διευκρινίσεις εξ Αθηνών και κάθε αρμόδιο κέντρο συν-αποφάσεων.
Η λακωνική νεολαία δικαιούται ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και η μνήμη της Γερακίτισσας, σπουδαίας Μαριέττας Γιαννάκου, απαιτεί τον δέοντα σεβασμό στον τόπο που τη γέννησε. Όχι έναν αποκλεισμό που προσβάλλει -τουλάχιστον- την κοινή, στοιχειώδη λογική.
