Τα οικολογικά σχήματα αναδεικνύονται στο σημαντικότερο εργαλείο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για το κλίμα. Σύμφωνα με επικαιροποιημένη εκτίμηση του EU CAP Network, οι παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν το 2023 στα 27 κράτη μέλη συνέβαλαν στη μείωση των εκπομπών και στην αύξηση της απορρόφησης άνθρακα κατά 22,1 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με συμβατικές γεωργικές πρακτικές.
Περίπου το 79% της εκτιμώμενης συμβολής προέρχεται από τα οικολογικά σχήματα και το υπόλοιπο 21% από αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές παρεμβάσεις.
Καθοριστικό ρόλο έχουν η διαφοροποίηση και η εναλλαγή των καλλιεργειών, καθώς και η διαχείριση του εδάφους. Οι πρακτικές αυτές αντιστοιχούν συνολικά στο 66% του εκτιμώμενου αποτελέσματος.
Η διαφοροποίηση των καλλιεργειών έχει τη μεγαλύτερη επιμέρους συμβολή, με 5,55 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Ακολουθούν η βιολογική γεωργία, η χρήση κομπόστ και οι καλλιέργειες κάλυψης. Η έκθεση εκτιμά επίσης ότι οι παρεμβάσεις της ΚΑΠ συνέβαλαν στην προστασία υφιστάμενων αποθεμάτων άνθρακα.
Η εικόνα για την Ελλάδα
και τα όρια των παρεμβάσεων
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η εκτιμώμενη συμβολή της ΚΑΠ στην αποθήκευση άνθρακα είναι υψηλή σε σχέση με την πρόσθετη απορρόφηση που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου του 2030. Η εκτίμηση δείχνει τις δυνατότητες των αγροτικών πρακτικών, χωρίς να σημαίνει ότι ο στόχος έχει ήδη επιτευχθεί.
Το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού αποτελέσματος -περίπου 20,1 από τους 22,1 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα- συνδέεται με τη χρήση γης και κυρίως με την αποθήκευση άνθρακα στα γεωργικά εδάφη. Αντίθετα, μόλις περίπου 2 εκατ. τόνοι αφορούν τη μείωση άλλων γεωργικών εκπομπών. Η εκτιμώμενη επίδραση στις εκπομπές από την κτηνοτροφία, όπως εκείνες που σχετίζονται με την πέψη των ζώων και τη διαχείριση της κοπριάς, παραμένει αμελητέα.
Στην κλιματική συμβολή της ΚΑΠ προστίθενται και οι κανόνες καλής γεωργικής και περιβαλλοντικής κατάστασης, που ισχύουν για τους δικαιούχους ενισχύσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, η ελάχιστη κάλυψη του εδάφους έχει τη μεγαλύτερη επίδραση, καθώς βοηθά στη διατήρηση του άνθρακα που είναι αποθηκευμένος σε αυτό. Η αποτίμηση, πάντως, επηρεάζεται από τις αλλαγές που έγιναν στους κανόνες μετά το 2023. Η μελέτη αποτυπώνει, επομένως, σημαντικές δυνατότητες για την ΚΑΠ, αλλά και ένα σαφές όριο: οι παρεμβάσεις της ενισχύουν κυρίως την αποθήκευση άνθρακα στο έδαφος, ενώ η μείωση άλλων βασικών γεωργικών εκπομπών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.
