Η νέα πανελλαδική έρευνα επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα παραμένει μία από τις πιο «δεμένες» με τη νικοτίνη χώρες της Ευρώπης. Περίπου 4 στους 10 ενήλικες δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν κάποιο προϊόν νικοτίνης, με το συμβατικό τσιγάρο να εξακολουθεί να δεσπόζει (26% καπνιστές, 25% πρώην). Παράλληλα, οι νεότερες μορφές, ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα και σακουλάκια νικοτίνης, καταγράφουν αυξημένη παρουσία ιδίως στους νέους, ενώ στις ηλικίες 18-64 σχεδόν ένας στους δύο έχει κάποια σχέση με νικοτίνη. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις μέσα στο 2025, σε δείγμα 2.017 ατόμων, προσφέροντας μια σαφή εικόνα των σταθερών τάσεων.
Από πού ξεκινά η σχέση με τη νικοτίνη
Παρά τη συζήτηση για τα νέα προϊόντα, το πρώτο βήμα παραμένει σχεδόν αποκλειστικά το συμβατικό τσιγάρο. Από 71% στους 18-24 μέχρι 97% στους 65+, η πρώτη δοκιμή είναι σχεδόν καθολικά το κλασικό τσιγάρο, ενώ τα ηλεκτρονικά δεν ξεπερνούν το 3% ως αρχική επιλογή. Αξιοσημείωτο είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει έναρξη σε ανήλικη ηλικία, 14% κάτω των 15 και 20% μεταξύ 16 και 17 ετών, επιβεβαιώνοντας ότι η εξοικείωση με τη νικοτίνη ξεκινά συχνά πολύ νωρίς.
Η δύσκολη μάχη της διακοπής
Η απεξάρτηση από το τσιγάρο αποδεικνύεται ιδιαίτερα επίμονη. Δύο στους τρεις καπνιστές θεωρούν τους εαυτούς τους εθισμένους, ενώ όσοι προσπάθησαν να το κόψουν έχουν φτάσει από 7 έως και 30 αποτυχημένες απόπειρες. Πρώτος λόγος που θα τους ωθούσε σε νέα προσπάθεια είναι η υγεία (68%), ακολουθούμενη από την καλύτερη φυσική κατάσταση (51%) και την οικονομική επιβάρυνση (41%). Αντίθετα, οι χρήστες ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων προϊόντων εμφανίζουν μικρότερη εξάρτηση και συχνά περιγράφουν τη χρήση τους ως μέρος μιας προσπάθειας μείωσης ή διακοπής.
Η μετάβαση στα νέα προϊόντα: Από την ανάγκη για αλλαγή
Σημαντικό τμήμα των χρηστών ηλεκτρονικού τσιγάρου, περίπου 60%, στράφηκε σε αυτό ύστερα από αποτυχημένη προσπάθεια διακοπής του συμβατικού, ενώ 64% το χρησιμοποίησε για να μειώσει την κατανάλωση. Καθοριστικός παράγοντας είναι οι γεύσεις, τις οποίες 7 στους 10 όσων μείωσαν ή σταμάτησαν το τσιγάρο αναφέρουν ως σημαντικό κίνητρο. Παράλληλα, αρκετοί δηλώνουν ότι είδαν βελτίωση στην υγεία τους με τη χρήση ηλεκτρονικών (34%) ή θερμαινόμενων προϊόντων (45%).
Τι πιστεύουν για τη βλάβη: Λιγότερο κακό ή απλώς διαφορετικό;
Οι αντιλήψεις για τον κίνδυνο παρουσιάζουν έντονη διαφοροποίηση. Στον γενικό πληθυσμό, το 27% θεωρεί τα ηλεκτρονικά λιγότερο επιβλαβή από το τσιγάρο και 26% έχει την ίδια άποψη για τα θερμαινόμενα, ενώ οι χρήστες αυτών των προϊόντων εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα (47% και 61% αντίστοιχα). Πολλοί πιστεύουν ότι αν ένας καπνιστής περνούσε αποκλειστικά σε ηλεκτρονικό ή θερμαινόμενο, η υγεία του θα βελτιωνόταν (34%) ή τουλάχιστον δεν θα επιδεινωνόταν (34%).
Το μεγάλο αγκάθι: Οι γεύσεις των ηλεκτρονικών
Οι γεύσεις αποτελούν το επίκεντρο της συζήτησης για τα νέα προϊόντα. Για τους χρήστες του ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι καθοριστικές, όμως σε υποθετική απαγόρευσή τους, πλην καπνού και μέντας, το 55% θα συνέχιζε, 1 στους 7 θα αναζητούσε ανεπίσημες πηγές και 13% θα επέστρεφε στο συμβατικό τσιγάρο. Στον γενικό πληθυσμό, 4 στους 10 τάσσονται υπέρ της απαγόρευσης, ενώ 3 στους 10 διαφωνούν. Αντίθετα, μεταξύ των χρηστών ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων η αντίθεση είναι συντριπτική.
Τα ευρήματα συνθέτουν μια χώρα που παραμένει βαθιά δεμένη με τη νικοτίνη, αλλά και μια κοινωνία που αναζητά ασφαλέστερες επιλογές, καλύτερη υγεία και πραγματικές διεξόδους από τον εθισμό. Η δημόσια συζήτηση που ανοίγει η μελέτη δείχνει πως η κατανόηση των συνηθειών και των κινδύνων είναι το πρώτο, αναγκαίο βήμα για ουσιαστικές λύσεις και αποτελεσματικές πολιτικές πρόληψης.
