Με πυρετώδεις προετοιμασίες, προσδοκίες για ένα προϊόν κορυφαίας ποιότητας -όπως διακρίνεται παραδοσιακά ο νομός- αλλά και με προβληματισμό για τις ισορροπίες της αγοράς, εκκινεί το αμέσως επόμενο διάστημα η ελαιοκομική περίοδος στη Λακωνία. Από τη Σπάρτη, ως τη Μάνη, τον Ευρώτα, τη Μονεμβασιά και τα Βάτικα, οι παραγωγοί ετοιμάζονται να ριχτούν στη μάχη της συγκομιδής. Την ίδια στιγμή, γρίφος αποτελεί το οικονομικό αποτέλεσμα της σεζόν, αφού οι πρώτες συμφωνίες έχουν θορυβήσει την αγροτική κοινότητα.

Οι ελαιοπαραγωγοί προετοιμάζονται για τη συγκομιδή κυρίως της Κορωνέικης, ωστόσο η εικόνα που εισπράττεται από τις επαφές του «ΛΤ» με παραγωγούς, συνεταιριστές και τοπικούς παράγοντες δεν επιτρέπει πανηγυρισμούς. Το τοπίο όσον αφορά τον όγκο της παραγωγής διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, αποτυπώνοντας τις ιδιαιτερότητες που άφησαν πίσω τους οι κλιματικές συνθήκες των προηγούμενων μηνών. Σε ορισμένες ζώνες του νομού η καρπόδεση εξελίχθηκε ομαλά και η παραγωγή κυμαίνεται σε ικανοποιητικά έως καλά επίπεδα, ενώ σε άλλες περιοχές οι αρχικές προσδοκίες για μια χρονιά αυξημένης παραγωγής φαίνονται να διαψεύδονται.

Κοινός παρονομαστής, ωστόσο, παραμένει η εξαιρετική ποιότητα του καρπού. Οι ελαιοπαραγωγοί, δίνοντας μια επίμονη μάχη με τη φυτοπροστασία, κατάφεραν να κερδίσουν το στοίχημα απέναντι στον δάκο με έγκαιρες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Αυτό το γεγονός εγγυάται ότι το ντόπιο ελαιόλαδο διατηρεί στο ακέραιο τα υψηλά ποιοτικά του χαρακτηριστικά, τις χαμηλές οξύτητες και τα μοναδικά οργανοληπτικά του στοιχεία.

Έλλειψη χεριών, έξοδα-«φωτιά»
και... χρωστούμενα
Πίσω όμως από την αδιαμφισβήτητη ποιότητα του λακωνικού «υγρού χρυσού», τα λειτουργικά και οικονομικά αγκάθια παραμένουν οξύτερα από ποτέ. Η διαχρονική έλλειψη εργατών γης έχει μετατραπεί σε πραγματικό εφιάλτη για τους καλλιεργητές, οι οποίοι βλέπουν παράλληλα τα μεροκάματα να εκτοξεύονται σε δυσθεώρητα ύψη και τη συγκομιδή να καθυστερεί επικίνδυνα. Κτήματα μένουν πίσω στον προγραμματισμό τους, με τον κίνδυνο ο καρπός να υπερωριμάσει ή να πέσει στο έδαφος λόγω καθυστερήσεων, γεγονός που απειλεί άμεσα τόσο την ποσοτική απόδοση, όσο και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του παραγόμενου λαδιού.

Παράλληλα, το τσουχτερό κόστος των καυσίμων για τα γεωργικά μηχανήματα, η επιβάρυνση από το αγροτικό ρεύμα στις γεωτρήσεις -ειδικά σε μια χρονιά με αυξημένες αρδευτικές ανάγκες- και οι συνεχιζόμενες ανατιμήσεις στα αγροτικά εφόδια (λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά, υλικά συσκευασίας) συνθέτουν μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.

Όλα αυτά καθιστούν τη φετινή καλλιεργητική περίοδο μία από τις πιο ακριβές και κοστοβόρες των τελευταίων ετών, συμπιέζοντας δραματικά τα περιθώρια βιωσιμότητας για τη μέση λακωνική ελαιοκομική εκμετάλλευση.

Τιμές σε ελεύθερη πτώση:
«Βουτιά» σχεδόν 2 ευρώ σε 1 μήνα
Η μεγαλύτερη -ως τώρα- ανατροπή της φετινής σεζόν εντοπίζεται στο μέτωπο των τιμών παραγωγού, όπου η εικόνα αποδομείται εβδομάδα με την εβδομάδα, προκαλώντας κλυδωνισμούς στον αγροτικό πληθυσμό. Το χρονικό της φετινής διολίσθησης αποτυπώνει ανάγλυφα την ταχύτητα με την οποία η αγορά άλλαξε κατεύθυνση, συμπαρασύροντας τις προσδοκίες των καλλιεργητών.

Στις αρχές Οκτωβρίου, η ελαιοκομική περίοδος στη Λακωνία έκανε ποδαρικό με υψηλές προσδοκίες, όταν οι πρώτες εμπορικές πράξεις για τα αγουρέλαια έκλειναν στα 5,95 ευρώ το κιλό. Ήταν μια τιμή που έδινε την αίσθηση ότι η αγορά θα κρατούσε ισορροπίες, επιτρέποντας στον παραγωγό να καλύψει το διογκωμένο κόστος καλλιέργειας. Ωστόσο, η συνέχεια υπήρξε πτωτική. Έως τις 20 Οκτωβρίου, οι εμπορικές πιέσεις και η ευρωπαϊκή συγκυρία οδήγησαν την τιμή σε ταχεία υποχώρηση προς τα 4,10 ευρώ το κιλό, εξανεμίζοντας τα όποια περιθώρια κέρδους.

Επί του παρόντος, η κατάσταση παρουσιάζεται ακόμα πιο πιεστική. Πληροφορίες από συνεταιρισμούς, αλλά και δημοσιεύματα του αγροτικού Τύπου δείχνουν ότι η τιμή παραγωγού έχει πέσει οριακά κάτω το φράγμα των 4 ευρώ, κινούμενη στη ζώνη των 3,8€ (+-), ενώ την ίδια στιγμή οι τιμές για τα περσινά αποθέματα έξτρα παρθένου ελαιολάδου έχουν κυμαίνονται μεταξύ 3 και 3,4 ευρώ/κιλό.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, οι παραγωγοί ευελπιστούν ότι η τρέχουσα κάμψη θα είναι παροδική και ότι η αγορά θα βρει σύντομα τα «πατήματά» της, παίρνοντας ξανά την ανιούσα μόλις ξεκινήσει η συλλογή καρπού και σταθεροποιηθεί η προσφορά. Ωστόσο, το πού ακριβώς θα «γράψει» το κοντέρ κι αν η τιμή θα ανακάμψει στα επιθυμητά επίπεδα παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό στο χρηματιστήριο του ελαιολάδου, με τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς να τηρούν στάση αναμονής.

«Στέγνωσαν» από ρευστότητα
Την ίδια στιγμή, η εμπορική δραστηριότητα στο τρέχον διάστημα χαρακτηρίζεται από υποτονικότητα έως πλήρη στάση, την ώρα που οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια στενότητα ρευστότητας. Παράγοντες του κλάδου στον νομό μεταφέρουν στον «ΛΤ», πως η καθυστέρηση στην καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων, σε συνδυασμό με τις εκκρεμότητες πληρωμών προς τους συνεταιρισμούς για τα προγράμματα ΟΕΦ, έχει αφήσει τα ταμεία «άδεια», ακριβώς τη στιγμή που απαιτούνται κεφάλαια για τα έξοδα της συγκομιδής.

Η πρόταση από Ευρώτα
για την επιβίωση των παραγωγών
Μπροστά στο διαγραφόμενο αδιέξοδο και την οικονομική ασφυξία που απειλεί την τοπική οικονομία, η δημοτική παράταξη της αντιπολίτευσης στον Δ. Ευρώτα, «Όλοι μαζί Νέα Αρχή για τον Ευρώτα», με επικεφαλής τον Παναγιώτη Παυλάκη, αναλαμβάνει θεσμική πρωτοβουλία διεκδίκησης.

Με παρέμβαση προς τα συναρμόδια Υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Εσωτερικών και Ανάπτυξης, τους βουλευτές Λακωνίας και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, η παράταξη μεταφέρει την αγωνία του αγροτικού κόσμου.

Το σχήμα Παυλάκη συντάσσεται πλήρως με τις διεκδικήσεις των αγροτικών συλλόγων και των συνεταιρισμών της Λακωνίας, καταθέτοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αιτημάτων με στόχο την προστασία του εισοδήματος και την επιβίωση του ελαιοπαραγωγού:

Κατώτατες εγγυημένες τιμές
και έλεγχος της αγοράς
Η πρόταση θέτει ως απόλυτη προτεραιότητα την καθιέρωση κατώτατων εγγυημένων τιμών που θα ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος παραγωγής και θα διασφαλίζουν την επιβίωση των αγροτών. Ταυτόχρονα, απαιτείται η επιβολή αυστηρών ελέγχων (χημικών και εξετάσεων DNA) στις πύλες εισόδου της χώρας και στα συσκευαστήρια, προκειμένου να μπει οριστικό φρένο στις ανεξέλεγκτες εισαγωγές από τρίτες χώρες, όπως η Τυνησία, η Τουρκία και το Μαρόκο. Όπως αναφέρεται, οι πρακτικές αυτές, που οδηγούν σε παράνομες ελληνοποιήσεις και προσμίξεις, υποβαθμίζουν το επώνυμο λακωνικό προϊόν και συμπιέζουν τεχνητά τις τιμές παραγωγού.

Παράλληλα, ζητείται η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των μεσαζόντων και των μεγαλεμπόρων, «ώστε να σταματήσει το παράδοξο το λάδι να φεύγει σε εξευτελιστική τιμή από τον παραγωγό και να φτάνει απλησίαστο στο ράφι για τον καταναλωτή», όπως περιγράφει η παράταξη.

Δραστική μείωση
του παραγωγικού κόστους
Για την ανακούφιση των καλλιεργητών από το αβάσταχτο βάρος των εισροών, η πρόταση Παυλάκη περιλαμβάνει τη θεσμοθέτηση πραγματικά αφορολόγητου αγροτικού πετρελαίου απευθείας στην αντλία, βάζοντας τέλος στις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις των επιστροφών. Στο μέτωπο της ενέργειας, διεκδικείται η επιβολή πλαφόν στο αγροτικό ρεύμα στα 0,07 ευρώ ανά κιλοβατώρα, «με ταυτόχρονη κατάργηση των ληστρικών ρητρών αναπροσαρμογής που στραγγίζουν τις γεωτρήσεις μας», όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά το σχήμα της αντιπολίτευσης.

Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητη η κατάργηση του ΦΠΑ στα αγροτικά εφόδια, τα λιπάσματα, τα γεωργικά φάρμακα και τα υλικά συσκευασίας, «για να μπορέσουν οι αγρότες να συντηρήσουν τα κτήματά τους».

Άμεση λύση στο αδιέξοδο
των εργατών γης
Για την αντιμετώπιση της δραματικής έλλειψης εργατικών χεριών που απειλεί να αφήσει τη σοδειά στα δέντρα, η παράταξη εισηγείται τη δημιουργία ευέλικτης, «fast-track» ψηφιακής πλατφόρμας μετάκλησης εργατών γης από τρίτες χώρες, «σπάζοντας το τείχος της απίστευτης γραφειοκρατίας του ΥΠΕΣ που αφήνει τη σοδειά μας να σαπίζει στα δέντρα», όπως τονίζει.

Επίσης, προτάσσει την αποσυμπίεση του κόστους των μεροκάματων μέσα από την αύξηση της νόμιμης προσφοράς εργασίας, ώστε το κόστος συγκομιδής να μην ξεπερνά την αξία του ίδιου του προϊόντος.

Εκσυγχρονισμός του ΕΛΓΑ
και υποδομές διαχείρισης νερού
Το διεκδικητικό πλαίσιο ολοκληρώνεται με την απαίτηση για άμεση αλλαγή «του αναχρονιστικού» -όπως αναφέρει- κανονισμού του ΕΛΓΑ, προκειμένου να ασφαλίζεται και να αποζημιώνεται στο 100% η απώλεια εισοδήματος από φαινόμενα ακαρπίας, παρατεταμένης ανομβρίας και καύσωνα, τα οποία έχουν ενταθεί λόγω της κλιματικής κρίσης. Παράλληλα, ζητείται η καταβολή έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης ανά στρέμμα στους πληγέντες ελαιοπαραγωγούς, «για την κάλυψη της φετινής τεράστιας εισοδηματικής απώλειας».

Τέλος, η παράταξη αξιώνει έκτακτο κρατικό κονδύλι για υποδομές νερού στον Δήμο Ευρώτα σημειώνοντας: «Απαιτούμε την άμεση υλοποίηση των καθυστερημένων έργων άρδευσης και μικρών φραγμάτων - λιμενοδεξαμενών για τη σωτηρία του υδροφόρου ορίζοντα που στερεύει».

Λάκωνες παραγωγοί
σε πολύπλευρες «συμπληγάδες»
Μεταξύ άλλων, η παράταξη Παυλάκη τονίζει πως, «η ελαιοκαλλιέργεια στη Λακωνία και τον Δήμο Ευρώτα δεν αντέχει άλλες υποσχέσεις. Οι παραγωγοί μας βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε εξευτελιστικές τιμές που δεν καλύπτουν ούτε το κόστος συγκομιδής, σε ένα αβάσταχτο κόστος εισροών, στην παντελή έλλειψη εργατικών χεριών και στις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης».

Ως κατακλείδα, υπογραμμίζει: «Ξεκαθαρίζουμε προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν θα γίνουμε συνένοχοι στη βουβή καταστροφή των αγροτών μας. Αφού η Δημοτική Αρχή επιλέγει τη βολική σιωπή και τη συμμόρφωση με την αδράνεια, εμείς γινόμαστε η φωνή των αγροτικών συλλόγων μέσα από τα θεσμικά όργανα».

Ζητεί από τους κυβερνητικούς φορείς, «την άμεση ανταπόκρισή σας και τη λήψη έκτακτων μέτρων, προκειμένου να κρατηθεί ζωντανός ο Δήμος Ευρώτα και ολόκληρη η Λακωνία».