Η Ευρωπαϊκή Ένωση περιόρισε τη χρήση μικροπλαστικών στα καλλυντικά το 2023, ωστόσο τα προϊόντα skincare ενδέχεται να εξακολουθούν να τα περιέχουν. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Ανεξαρτήτως φύλου ή του βαθμού ενασχόλησης με την περιποίηση της επιδερμίδας, είναι εμφανές ότι η βιομηχανία της ομορφιάς βρίσκεται σε άνθηση. Προϊόντα περιποίησης δέρματος, μακιγιάζ και αντιγηραντικοί οροί κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα καταστήματα, με την παγκόσμια αγορά ομορφιάς να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 590 δισ. δολάρια (516 δισ. ευρώ) έως το 2030.
Ορισμένα από αυτά τα προϊόντα ενδέχεται να περιέχουν μικροπλαστικά, δηλαδή μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού που συμβάλλουν στην περιβαλλοντική ρύπανση και των οποίων οι επιπτώσεις στην υγεία εξακολουθούν να μελετώνται. Το Euronews συνομίλησε με την περιβαλλοντική χημικό Iseult Lynch και τη δικηγόρο περιβαλλοντικού δικαίου Hélène Duguy, προκειμένου να εξηγήσουν πώς χρησιμοποιούνται και πώς ρυθμίζονται στην ΕΕ.
Τι περιέχουν τα προϊόντα ομορφιάς;
Μικροπλαστικά μπορούν να εντοπιστούν τόσο σε προϊόντα που ξεβγάζονται, όπως τα απολεπιστικά προσώπου, όσο και σε προϊόντα που παραμένουν στο δέρμα, όπως οι ενυδατικές κρέμες και τα κραγιόν.
«Η πρόκληση με τα πλαστικά αφορά κυρίως τα πρόσθετα που περιέχουν», εξηγεί η Lynch, αναφέροντας πλαστικοποιητές, χρωστικές και τοξικές ουσίες όπως οι υπερ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες (PFAS), οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία.
Τα μικροπλαστικά προστίθενται στα καλλυντικά για να προσδίδουν πιο λεία υφή ή λαμπερό αποτέλεσμα. Ωστόσο, υπάρχουν ήδη εναλλακτικές λύσεις, όπως πολυμερή βιολογικής βάσης από μη βρώσιμα φυτικά συστατικά. Ενδεικτικά, ο φλοιός ρυζιού μπορεί να μετατραπεί σε βιοδιασπώμενα σωματίδια, αντικαθιστώντας τα μικροπλαστικά.
Πώς ρυθμίζονται τα προϊόντα ομορφιάς;
Τα μικροπλαστικά στα καλλυντικά ρυθμίζονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2055, ο οποίος δεν αφορά μόνο τα καλλυντικά, αλλά και άλλα προϊόντα, όπως λιπάσματα και απορρυπαντικά. Σύμφωνα με τη Duguy, πρόκειται για τον ευρύτερο περιορισμό που έχει εφαρμοστεί στην Ευρώπη για χημικές ουσίες, καθώς για πρώτη φορά στοχεύει σε μια τόσο μεγάλη ομάδα πολυμερών.
Παρά τη νέα νομοθεσία, προϊόντα περιποίησης και μακιγιάζ με μικροπλαστικά θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν για αρκετά χρόνια, καθώς προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι ανά κατηγορία. Τα προϊόντα που ξεβγάζονται πρέπει να αποσυρθούν έως τις 16 Οκτωβρίου 2027, τα προϊόντα που παραμένουν στο δέρμα έως τις 16 Οκτωβρίου 2029 και το μακιγιάζ έως τις 16 Οκτωβρίου 2035.
Ωστόσο, οι προθεσμίες αυτές αφορούν κυρίως τη διάθεση νέων προϊόντων στην αγορά. Όπως επισημαίνει η Duguy, οι εταιρείες θα μπορούν να διαθέσουν τα υπάρχοντα αποθέματά τους, γεγονός που σημαίνει ότι τα μικροπλαστικά θα παραμείνουν στα ράφια και στα μπάνια των καταναλωτών για αρκετό ακόμη διάστημα.
Η ίδια εκτιμά ότι ο περιορισμός των μικροπλαστικών αποτελεί σημαντικό προηγούμενο για την ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια συνολικότερη αντιμετώπιση των PFAS, μιας ομάδας άνω των 10.000 συνθετικών χημικών ουσιών. Όπως τονίζει, η εμπειρία από τα μικροπλαστικά δείχνει ότι τόσο μεγάλες κατηγορίες ουσιών πρέπει να αντιμετωπίζονται συνολικά και όχι μία προς μία.
