Η 17η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας, βρίσκει την Ελλάδα αντιμέτωπη με μια δραματική προειδοποίηση. Σχεδόν το 30% των ελληνικών εδαφών βρίσκεται ήδη υπό άμεσο κίνδυνο ερημοποίησης λόγω της κλιματικής κρίσης στη Μεσόγειο. Στην πρώτη γραμμή αυτής της εθνικής απειλής βρίσκεται η Λακωνία και ειδικότερα ο Δήμος Ευρώτα, ένας τόπος που δοκιμάζεται σκληρά από την παρατεταμένη ανομβρία, την υποβάθμιση των φυσικών του πόρων, επίσης από έντονα πλημμυρικά φαινόμενα αλλά και από πυρκαγιές που διαβρώνουν βίαια το έδαφος και καταστρέφουν τις υποδομές.
Η σκληρή πραγματικότητα
Η διαρκής πτώση του υδροφόρου ορίζοντα, η εισχώρηση του θαλασσινού νερού στην περιοχή του κάμπου του κάτω ρου του Ευρώτα (υφαλμύρωση) και η περιοδική μείωση της ροής του ιστορικού ποταμού δεν αποτελούν μακρινά σενάρια.
Την ίδια στιγμή, οι ξαφνικές και ακραίες καταιγίδες προκαλούν καταστροφικές πλημμύρες, οι οποίες παρασύρουν το πολύτιμο γόνιμο επιφανειακό έδαφος. Πρόκειται για μια διπλή απειλή που πλήττει τη γονιμότητα της γης, την παραγωγή των εσπεριδοειδών και της ελιάς, και κατ' επέκταση το εισόδημα των τοπικών παραγωγών αλλά και την εθνική μας αγροτική οικονομία.
Οδικός χάρτης σωτηρίας:
Οι 5 άξονες παρέμβασης
Για την αναστροφή της κατάστασης, απαιτείται άμεση, συντονισμένη δράση και η υιοθέτηση συγκεκριμένων πολιτικών και τεχνικών λύσεων:
- Μικρά ευέλικτα φράγματα και αντιπλημμυρική θωράκιση
Η άμεση κατασκευή μικρών, ευέλικτων τεχνικών έργων και φραγμάτων ανάσχεσης στον ποταμό και τους παραποτάμους του. Τα έργα αυτά θα λειτουργούν διπλά. Ως ασπίδες προστασίας από τα ορμητικά νερά των πλημμυρών και ως υποδομές συγκράτησης του νερού, ώστε να εμπλουτίζεται ο υπόγειος υδροφορέας και να σταματά η υφαλμύρωση.
- Θεσμική συμμαχία Δήμου Ευρώτα & ΟΦΥΠΕΚΑ
Η προστασία της λεκάνης απορροής του Ευρώτα πρέπει να τεθεί υπό την επιστημονική εποπτεία του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Η σύμπραξη αυτή θα επιτρέψει την αυστηρή εφαρμογή των Εθνικών Σχεδίων Δράσης για τα οικοσυστήματα της περιοχής, εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική διαχείριση τόσο των περιόδων ξηρασίας όσο και των ακραίων πλημμυρικών φαινομένων στις ευαίσθητες ζώνες Natura 2000.
- Αξιοποίηση του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE
Προτείνεται η από κοινού κατάθεση ολοκληρωμένης πρότασης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα LIFE, με στόχο την προσέλκυση σημαντικών κονδυλίων. Με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τη στήριξη του εγχώριου Πράσινου Ταμείου, μπορούν να χρηματοδοτηθούν καινοτόμα έργα κλιματικής προσαρμογής και αντιπλημμυρικής θωράκισης, χωρίς να επιβαρυνθεί ο δημοτικός προϋπολογισμός.
- Εφαρμογή τεχνικών λύσεων κατά της υφαλμύρωσης και της διάβρωσης
- Τεχνητός Εμπλουτισμός (MAR): Δημιουργία ήπιων υποδομών και λεκανών που θα διοχετεύουν τα πλεονασματικά νερά στο υπέδαφος για τη δημιουργία «αναχώματος» ενάντια στο θαλασσινό νερό .
- Έξυπνη Τηλεμετρία: Εγκατάσταση ψηφιακών αισθητήρων στις αγροτικές γεωτρήσεις για τη ζωντανή παρακολούθηση της αλατότητας και την ορθολογική διαχείριση του νερού.
- Κυκλική Οικονομία: Αξιοποίηση των επεξεργασμένων νερών από τον Βιολογικό Καθαρισμό Σκάλας αποκλειστικά για αγροτική χρήση.
- Κινητοποίηση των τοπικών φορέων, αγροτών
και δημιουργία ενεργειακών Κοινοτήτων
Καμία παρέμβαση δεν μπορεί να πετύχει χωρίς την ενεργό συμμετοχή των Τοπικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) και των αγροτικών συνεταιρισμών. Απαιτείται διαρκής ενημέρωση των παραγωγών για την εισαγωγή συστημάτων άρδευσης ακριβείας, τη διατήρηση της παρόχθιας βλάστησης που προστατεύει από τις πλημμύρες και τη στροφή σε καλλιεργητικές πρακτικές που σέβονται τους πόρους. Μείωση του Ενεργειακού κόστους με δημιουργία ενεργειακών Κοινοτήτων.
Συμπέρασμα
Η μάχη κατά της ερημοποίησης και των ακραίων καιρικών φαινομένων στον Δήμο Ευρώτα και σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν είναι απλώς μια υποχρέωση προς το περιβάλλον, αλλά η βασική προϋπόθεση για την επιβίωση της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας. Τα εργαλεία, οι χρηματοδοτήσεις και η τεχνογνωσία υπάρχουν. Αυτό που επείγει είναι η άμεση ενεργοποίησή τους, ώστε ο Ευρώτας να παραμείνει πηγή ζωής και ευημερίας για τις επόμενες γενιές.
