Μάικ Κόουλ: «Ο Δήμαρχος Σπάρτης μου ράγισε την καρδιά»

Απάντηση του Αμερικανού συγγραφέα σε επιστολή του Πέτρου Δούκα

Τρίτη, 23 Νοέμβριος 2021 16:11 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Μάικ Κόουλ: «Ο Δήμαρχος Σπάρτης μου ράγισε την καρδιά»

Στο άρθρο του Αμερικανού συγγραφέα Μάικ Κόουλ (Myke Cole) στο «The New Republic» (01/08/19), με τίτλο «The Sparta Fetish Is a Cultural Cancer», που είχε δημοσιεύσει η εφημερίδα «Πρώτο Θέμα», είχε απαντήσει τον περασμένο Μάρτιο ο Δήμαρχος Σπάρτης Πέτρος Δούκας.

Στην επιστολή του ο κ. Δούκας,(μπορείτε να την διαβάσετε εδώ)  απέκρουε με σαφή επιχειρήματα τους ισχυρισμούς του συγγραφέα, ότι η Σπάρτη είναι «ιδιαίτερα υπερεκτιμημένη και μήτρα φασιστικών ιδεοληψιών».

Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Μάικ Κόουλ στην ιστοσελίδα «huffingtonpost» και στον δημοσιογράφο Κώστα Μαυραγάνη, απαντά αναλυτικά στην επιστολή του κ. Δούκα.(Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη εδώ)

«Ο Δήμαρχος Σπάρτης πραγματικά μου ράγισε την καρδιά, επειδή φάνηκε ξεκάθαρα πως νομίζει ότι μισώ τους Σπαρτιάτες, ενώ συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο», δήλωσε ο συγγραφέας σε σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου. 

Ο κ. Κόουλ, υπογράμμισε πως «γράφοντας το βιβλίο μου, αγάπησα τη Σπάρτη, την πραγματική Σπάρτη, και είναι αυτή η ιστορία που προσπαθώ να διηγηθώ», ενώ στη συνέχεια απαντά αναλυτικά σε όσα είχε αναφέρει ο κ. Δούκας στην επιστολή του.

Αναφέρει λοιπόν ο συγγραφέας:
Ε: Προηγούμενα άρθρα σας έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα: Τον Μάρτιο του 2020 ο δήμαρχος της Σπάρτης, Πέτρος Δούκας, έδωσε μια απάντηση σε άρθρο σας...

Το γνωρίζω πολύ καλά. Μου ράγισε την καρδιά, πραγματικά, επειδή φαίνεται ξεκάθαρα πως νομίζει ότι μισώ τους Σπαρτιάτες, ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Γράφοντας αυτό το βιβλίο, αγάπησα τη Σπάρτη, την πραγματική Σπάρτη, και είναι αυτή η ιστορία που προσπαθώ να διηγηθώ. Ας απαντήσω αναλυτικά σε αυτά που λέει.

Ως προς τη θέση πως οι νόμοι του Λυκούργου προορίζονταν να εξασφαλίσουν την ελευθερία και όχι την ηγεμονία και ότι οι Σπαρτιάτες ήταν πολύ συντηρητικοί για να επιδιώξουν την ηγεμονία, καθώς και ότι η σπαρτιατική αγωγή είχε σκοπό την προάσπιση της ελευθερίας και όχι την κατάκτηση: Αυτά απλά δεν είναι αλήθεια. Για αρχή, ο Λυκούργος ήταν σχεδόν σίγουρα μύθος, και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε κατά πόσον οι νόμοι του υπήρξαν στα αλήθεια ή αν ήταν πραγματικά έτσι όπως γενικότερα πιστεύεται πως ήταν- σε μεγάλο βαθμό βασιζόμαστε στις περιγραφές από τον Πλούταρχο, που γράφτηκαν αιώνες μετά. Όπως ανέφερα προηγουμένως, υπάρχουν κάποια στοιχεία πως τα περί Λυκούργου και των νόμων του εφευρέθηκαν κατά την Ελληνιστική Περίοδο από τον Άγι τον Δ′ και τον Κλεομένη τον Γ′ (ή και τους δύο) για να προσπαθήσουν να δικαιολογήσουν τα πραξικοπήματά τους - «ορίστε, φέρνουμε πίσω το παλιό, καλό σύστημα»- ενώ αυτό που έκαναν στην πραγματικότητα ήταν να δημιουργούν ένα νέο πολίτευμα.

Ως προς το ότι οι περισσότερες άλλες πόλεις θεωρούσαν τους Σπαρτιάτες «ελευθερωτές», απέναντι στους Αθηναίους και τους Πέρσες: Τα στοιχεία απλά δεν το υποστηρίζουν αυτό. Είμαι βέβαιος πως κάποιες ελληνικές πόλεις είχαν αυτή την αντίληψη, μα η αλήθεια είναι πως οι πόλεις- κράτη ήταν γεμάτες με διαφορετικά κόμματα/ παρατάξεις, και το αν καλωσόριζαν τους Σπαρτιάτες ως ελευθερωτές ή καταπιεστές είχε να κάνει σε μεγάλο βαθμό με το εκάστοτε συμφέρον. Η κατάληψη της Καδμείας στη Θήβα από τους Σπαρτιάτες το 382 πΧ ήταν κατόπιν καλέσματος από τον Λεοντιάδη, που ήταν αρχηγός της ολιγαρχικής, φιλοσπαρτιατικής παράταξης στη Θήβα. Αλλά υπήρχε επίσης και μια αντισπαρτιατική ολιγαρχική παράταξη στη Θήβα, η οποία εξοντώθηκε. Οι περισσότερες ελληνικές πόλεις- κράτη ήταν διχασμένες με παρόμοιο τρόπο, οπότε το να λέμε ότι οι Σπαρτιάτες ομόφωνα καλωσορίζονταν ή ήταν μισητοί αποτελεί υπεραπλούστευση.

Όσον αφορά στο ότι, μετά τη νίκη στον Πελοποννησιακό Πόλεμο ο Λύσανδρος αντιστάθηκε στις εκκλήσεις συμμάχων για καταστροφή της Αθήνας και ότι αυτό δείχνει την εντιμότητα και ηθική των Σπαρτιατών: Είναι αλήθεια πως ο Λύσανδρος αντιστάθηκε στις εκκλήσεις για καταστροφή της Αθήνας, μα δεν έχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το έκανε για λόγους ηθικής ή τιμής και όχι συμφέροντος. Ο Λύσανδρος ήταν ένας πολύπλοκος άνδρας. Μπορεί να το έκανε εν μέρει για λόγους τιμής/ εντιμότητας, μα δεν μπορούμε να ξέρουμε γιατί έκανε τις επιλογές που έκανε, ούτε κατά πόσον ήταν η σπαρτιατική αντίληψη περί τιμής και ηθικής που τον οδήγησαν να ταχθεί υπέρ της διάσωσης της Αθήνας. Ο Κλεομένης ο Α′ ήταν το ίδιο Σπαρτιάτης με τον Λύσανδρο, μα δεν είχε κανένα πρόβλημα να κάψει το ιερό άλσος του Άργους, μαζί με τους Αργείους που είχαν καταφύγει εκεί. Ήταν και αυτό μήπως παράδειγμα της σπαρτιατικής ηθικής και τιμής; Οι άνθρωποι είναι άτομα, ξεχωριστές προσωπικότητες και έτσι πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν.

Ως προς το ότι οι Σπαρτιάτες βασιλιάδες δεν απέφευγαν να πολεμούν στην πρώτη γραμμή και ότι ήταν απότοκα της σπαρτιατικής αγωγής και ότι αυτό υποδεικνύει ότι το πολίτευμα της Σπάρτης ήταν αμίμητο, όπως το χαρακτηρίζει και ο Πλούταρχος: Αυτά δεν ισχύουν. Οι Σπαρτιάτες βασιλιάδες δεν περνούσαν την αγωγή. Αξιοσημείωτη εξαίρεση ήταν ο Αγησίλαος ο Β’, μα αυτός την πέρασε επειδή δεν ήταν ξεκάθαρο αν θα γινόταν βασιλιάς. Ο Πλούταρχος έγραψε αιώνες μετά τα γεγονότα που περιέγραψε και δεν προσπαθούσε να παρέχει μια ακριβή αφήγηση της ιστορίας. Έγραφε δοκίμια περί ηθικής, προσπαθώντας να επηρεάσει τον χαρακτήρα του κοινού του. Δεν έχουμε στοιχεία που να δείχνουν ότι οι Σπαρτιάτες βασιλιάδες πάντα πολεμούσαν στην πρώτη γραμμή της φάλαγγας, και βασικά έχουμε στοιχεία για Σπαρτιάτες βασιλιάδες που πολεμούσαν πίσω από την πρώτη γραμμή, όπως ο Άγις στη Μαντίνεια, που ήταν πίσω για να μπορεί να δίνει εντολές.

Όσον αφορά στο ότι το πολίτευμα του Λυκούργου ήταν η πρώτη ρεπουμπλικανικού τύπου δημοκρατία στην ιστορία της ανθρωπότητας, και στην πραγματικότητα ήταν πιο δίκαιη από αυτά που ίσχυαν στην Αθήνα, καθώς οι πολίτες εκπροσωπούνταν αποτελεσματικά από τους Έφορους και τους γερουσιαστές και μπορούσαν όλοι να ψηφίζουν, ενώ στην Αθήνα οι φτωχότεροι απέκτησαν το δικαίωμα αυτό πολύ αργότερα: Εδώ συμφωνώ σε έναν βαθμό με τον κ. Δούκα. Σίγουρα μπορεί να υποστηρίξει κανείς πως το σπαρτιατικό σύστημα διακυβέρνησης ήταν το ίδιο ελεύθερο και δίκαιο με αυτό της Αθήνας. Μα το να το χαρακτηρίζουμε την «πρώτη ρεπουμπλικανικού τύπου δημοκρατία στην ιστορία της ανθρωπότητας» είναι αβάσιμο. Ακόμα και αν αυτό το εύσημο μπορούσε να αποδοθεί στη Σπάρτη (και δεν ξέρουμε αν μπορεί), το καλύτερο που θα μπορούσαμε να πούμε είναι πως ήταν η πρώτη τιμοκρατική ολιγαρχία (δικαίωμα ψήφου δινόταν μόνο στους πλουσιότερους πολίτες, αυτούς που ανήκαν στην ελίτ, όπως καθοριζόταν από τον πλούτο) στην ανθρώπινη ιστορία.

Ως προς το ότι ο Αριστοτέλης λέει ότι το σπαρτιατικό πολίτευμα ήταν έτσι έτσι φτιαγμένο που καμία κοινωνική τάξη δεν ήθελε να το ανατρέψει και για αυτό αποδείχτηκε σταθερό και άντεξε για 600 χρόνια: Λάθος. Οι είλωτες και οι υπομείωνες το μισούσαν και ήθελαν να το ανατρέψουν, και προσπάθησαν πολλές φορές να το κάνουν. Αυτό ακριβώς ήταν ο Τρίτος Μεσσηνιακός Πόλεμος: Μια βίαιη προσπάθεια ανατροπής του σπαρτιατικού πολιτεύματος το 464 π.Χ. Το σπαρτιατικό πολίτευμα αποδείχτηκε σταθερό, ναι, μα μόνο λόγω μιας ανελέητης επιμονής και αφοσίωσης στην καταπίεση των ειλώτων, των περιοίκων και οποιουδήποτε άλλου πέρα από τον κύκλο της ελίτ των Σπαρτιατιών. Και ακόμα και αυτή η «σταθερότητα» προδίδει τη μεγάλη εξέλιξη – την άρνηση να επιτρέπεται και στους δύο βασιλιάδες να εκστρατεύουν μαζί, την αργή χειραφέτηση των ειλώτων ως νεοδαμώδεις, τις μεταρρυθμίσεις του Άγι του Δ′ και του Κλεομένη του Γ′ για τους οποίους μιλήσαμε προηγουμένως. Η Σπάρτη άλλαζε με αργούς ρυθμούς, μα άλλαζε.

Όσον αφορά στο ότι οι περισσότεροι αρχαίοι Έλληνες θαύμαζαν το σπαρτιατικό πολίτευμα και ότι οι Ρωμαίοι δανείστηκαν πολλά από τα στοιχεία του: Είναι αλήθεια πως πολλοί Έλληνες εκτιμούσαν το σπαρτιατικό πολίτευμα. Μα πολλοί ήταν και οι Έλληνες που του έβρισκαν ελαττώματα. Μπορώ με μεγάλη ευκολία να δω τους φιλέλληνες Ρωμαίους να υιοθετούν πολλά ελληνικά ιδεώδη και πολιτικές νόρμες, μα δυσκολεύομαι να δω ποια από αυτά προέρχονταν συγκεκριμένα από τη Σπάρτη.

Σχετικά με τη θέση πως η πραγματική εξουσία στη Σπάρτη ήταν πολιτική και όχι στρατοκρατική, καθώς την είχαν οι Έφοροι και οι γερουσιαστές: Εδώ ναι, συμφωνώ απόλυτα. Και επικροτώ τον Πέτρο Δούκα που με βοηθά να καταρρίψω τον μύθο της σπαρτιατικής στρατοκρατίας. Ήταν η αφοσίωσή τους στην ήπια ισχύ, και η επιδέξια χρήση διαπραγματεύσεων, διπλωματίας και ακόμη και δωροδοκιών και προδοσιών όπου βλέπουμε την πολιτική τους ισχύ να ασκείται καλύτερα.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Koutsoviti