Οι λευκοί πελαργοί στην Ευρώπη βρίσκουν ολοένα και συχνότερα τροφή στις χωματερές, μια συνήθεια που τους εξασφαλίζει εύκολη πρόσβαση σε άφθονη τροφή και περισσότερη ενέργεια, αλλά ενδέχεται να κρύβει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τους. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας επιστημονικής έρευνας, η οποία δείχνει ότι τα οφέλη της «εύκολης» διατροφής μπορεί να συνοδεύονται από μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον οργανισμό των πουλιών.

Οι ερευνητές μελέτησαν πληθυσμούς λευκών πελαργών στην Πολωνία, όπου την τελευταία δεκαετία αυξάνεται η αναζήτηση τροφής σε χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων. Σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Δυτικής Ευρώπης, τα περισσότερα πουλιά εξακολουθούν να τρέφονται κυρίως με φυσικά θηράματα, γεγονός που επέτρεψε τη σύγκριση των δύο διαφορετικών διατροφικών συνηθειών.

Τα πρώτα αποτελέσματα της μελέτης, που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Εταιρείας Πειραματικής Βιολογίας στη Φλωρεντία, έδειξαν ότι οι πελαργοί που αναζητούν τροφή στις χωματερές έχουν μεγαλύτερη σωματική μάζα και υψηλότερα ενεργειακά αποθέματα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα πουλιά αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στην αναζήτηση τροφής και μπορούν να διαθέσουν περισσότερη ενέργεια στην αναπαραγωγή και τη φροντίδα των νεοσσών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο που οι διατροφικές τους ανάγκες είναι αυξημένες.

Ωστόσο, τα ίδια αυτά πλεονεκτήματα συνοδεύονται από σημαντικούς κινδύνους. Εκτός από υπολείμματα τροφίμων, οι χωματερές περιέχουν πλαστικά, γυαλιά, σύρματα και βαρέα μέταλλα, στα οποία εκτίθενται τα πουλιά. Μάλιστα, οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις βλάβης στο DNA ακόμη και σε νεοσσούς ηλικίας περίπου μίας εβδομάδας, στοιχείο που ενισχύει τις ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της διατροφής.

Η εύκολη πρόσβαση στην τροφή φαίνεται επίσης να επηρεάζει τη συμπεριφορά του είδους. Σε ορισμένες περιοχές της Ιβηρικής Χερσονήσου, πληθυσμοί που παλαιότερα μεταναστεύαν κάθε χρόνο προς την Αφρική έχουν γίνει πλέον μερικώς μεταναστευτικοί ή ακόμη και μόνιμοι κάτοικοι, καθώς η διαθεσιμότητα τροφής στις χωματερές μειώνει την ανάγκη για μεγάλες μετακινήσεις.

Η καθηγήτρια Οικολογίας του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας, Αλντίνα Φράνκο, παρομοιάζει την τροφή των χωματερών με το «πρόχειρο φαγητό» των ανθρώπων. Όπως επισημαίνει, πρόκειται για τροφές με υψηλή ενεργειακή αξία αλλά χαμηλή ποιότητα, οι οποίες μπορεί να περιέχουν ρύπους ή παθογόνους μικροοργανισμούς. Παράλληλα, τονίζει ότι, σε επίπεδο πληθυσμού, η πρόσθετη διαθέσιμη τροφή πιθανόν συνέβαλε στην ανάκαμψη του είδους, το οποίο μέχρι τη δεκαετία του 1980 είχε εξαφανιστεί από αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι νέες ευρωπαϊκές πολιτικές για τη διαχείριση των αποβλήτων περιορίζουν σταδιακά την πρόσβαση της άγριας πανίδας στις χωματερές. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να επηρεάσει την αναπαραγωγή, τις μετακινήσεις και το μέγεθος των πληθυσμών των πελαργών, καθιστώντας αναγκαία την περαιτέρω μελέτη των επιπτώσεων που έχει η ανθρώπινη δραστηριότητα στη συμπεριφορά και την υγεία ενός από τα πιο χαρακτηριστικά μεταναστευτικά πουλιά της Ευρώπης.