Τί ορίζει την ελληνική γλώσσα

Κυριακή, 04 Φεβρουάριος 2024 21:33 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Τί ορίζει την ελληνική γλώσσα

Γράφει ο Αθ. Στρίκος

Η τέχνη του δασκάλου (η διδασκαλία είναι τρία πράγματα μαζί ήτοι τέχνη, επιστήμη και τεχνική) είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον του μαθητή. Να τον κάνει σαν το μικρό χελιδονάκι να πετάει, που αν δεν το μάθεις, θα πέσει κάτω και θα ψοφήσει. Αλλά για να φτερουγήσει το παιδί, πρέπει να φτερουγήσεις πρώτα εσύ δάσκαλε. Με τί κόλπο, δεν ξέρω. Πάνω σ’ αυτό άλλωστε φαίνεται η μαστοριά σου. Πάντως και με τις λεξούλες όπως το «ευ», που μιλήσαμε ξεχωριστά γι’ αυτό (Λακωνικός Τύπος 6/12/23, με τίτλο «Η πιο μαγική λέξη»), που φτιάχνουν την ψυχή, τον λόγο, την πολυπλοκότητα στη ζωή.

Με μια κατάλληλη λέξη μπορείς να ηρεμήσεις έναν παρ’ ολίγον φονιά. Και όχι μόνο έναν. Τί είπε ο Χριστός; «Ὁ ἀναμάρτητος ὑμῶν πρῶτος βαλέτω λίθον». Ούτε λιθοβολείστε την μοιχαλίδα που επιτάσσει κοτζάμ μωσαϊκός νόμος, ούτε μην τη λιθοβολείτε, αλλά με το «ὁ ἀναμάρτητος ὑμῶν πρῶτος βαλέτω λίθον», πήγε και βρήκε τρίτον δρόμον άγνωστον μέχρι τότε. Για ψαχτείτε, τους λέει, και όποιος από σας είναι αναμάρτητος ας ρίξει πρώτος τον λίθον. Και οι παρ’ ολίγον φονιάδες άφησαν αμέσως τις πέτρες κάτω. Τους αφόπλισε όλους μονομιάς με έναν λόγον, κουρελιάζοντας ταυτόχρονα επί της ουσίας ολόκληρον τον μωσαϊκό νόμο.

«Η κατάλληλη λέξη την κατάλληλη στιγμή αξίζει μιλιούνια», έλεγε η Κυριακή, μια γερόντισσα Καστελλοριζιά. Με την κατάλληλη λέξη, λοιπόν, ηρεμείς τον φονιά και με μία άλλη τον κάνεις να σε πυροβολήσει. Μεγάλη δύναμη ο λόγος. Με αυτόν κατευθύνεις ένα πλήθος. Μέγαν δυνάστην τον έλεγε ο Γοργίας. Θεός πραγματικά. Και τον λόγον φτιάχνουν οι λεξούλες, όπως το «ευ», δυο γραμματάκια όλα κι όλα, που δεν τις προσέχουμε και τις υποτιμούμε. Και η φτώχεια που υπάρχει σήμερα είναι όχι στα υλικά, αλλά πρωτίστως στον λόγο. Και χρησιμοποιούμε λέξεις καινούριες, ακαταλαβίστικες αγγλικούρες, άχυμες και περνιόμαστε για πολιτισμένοι και προοδευτικοί.

«Ἑνὸς ἀνδρὸς εὖφρονήσαντος ἅπαντες ἂν ἀπολαύσει ανοἱ βουλόμενοι κοινωνεῖν τῆς ἐκείνου διανοίας». (Ένας μονάχα άνθρωπος αν σκεφτεί σωστά, όλοι θα ήταν δυνατόν να ωφεληθούν όσοι θα ήθελαν να γευτούν τη γνώση εκείνου). Και το βάρος εδώ σηκώνει το «ευ», δηλαδή το ορθό, το σωστό, το εύλογο και ακριβές. Και μας λέει ότι και ένας μόνο άνδρας αν μπορέσει να δώσει πνοή στη ζωή φτάνει. Ο άνθρωπος με μεγάλη ψυχή μπορεί να ανορθώσει ολόκληρον λαόν. Ένας τέτοιος άνθρωπος μπορεί να κάνει και εμένα τον γέροντα να πάω να πολεμήσω. Ενός τέτοιου ανδρός, ευ φρονήσαντος, έχουμε χρείαν. Ποιος Έλληνας πολιτικός ταγός για παράδειγμα μπορεί να βγει σήμερα και να ειπεί τέρμα ο ενδοτισμός; Κανείς. Γιατί είμαστε μαϊμούδες για τα πανηγύρια, ληγμένοι ως Έλληνες.

Μέγας διδάσκαλος ο Ισοκράτης και οι συμβουλές του ωφέλιμες σε κάθε εποχή. Αλλά, δυστυχώς, δεν αφομοιώσαμε ούτε ενστερνιστήκαμε κάτι απ’ αυτά. Τα λόγια του, όπως και των άλλων αρχαίων, καμπάνες μοσχοβίτικες και βάλε! Πώς δεν τις ακούσαμε; Και σήμερα καλό γιατρό μπορεί να βρούμε. Καλό δικηγόρο ή καλό μάστορη επίσης. Καλό δάσκαλο, όμως, πολύ δύσκολο έως ακατόρθωτο. Και στην Ελλάδα αναξιοκρατία, κομματοκρατία και νόμος η ανομία παντού, γιατί λείπει η πραγματική παιδεία.

Και αν ψάξουμε να βρούμε τί ορίζει τη γλώσσα την ελληνική, που όλα τα μπόρεσε και τώρα δεν μπορεί, θα το βρούμε στη διάνοια. Και διάνοια είναι αυτό που εκπέμπει ο νους. Αν η διάνοια είναι καθαρή μπορεί να νικήσει το κακό και αυτό προσπάθησε να κάνει ο Χριστός. Διψούσε για τη σωτηρία του ανθρώπου. Θυμηθείτε τη συνάντησή του με τη Σαμαρείτιδα. Και ο Ισοκράτης πάλι λέει: «Διαφθαρείσης τῆς διανοίας ἥ τε ψυχὴ πολλὰ σφάλλεται» (παραπαίει, ξεπέφτει, καταστρέφεται), παρατήρηση του διδασκάλου Ισοκράτη που πάντοτε με συγκλόνιζε. Και η έννοια της ψυχής εδώ είναι καθαρή. Ξεχωρίζει την ψυχή, η οποία εξαρτάται από τη διάνοια. Και αν δεν έχεις υγιή νου, δεν έχεις και ψυχή υγιή. Το ένα είναι αχώριστο από το άλλο. Για παράδειγμα ένας είναι σκληρός, στριφνός επειδή δεν δουλεύει σωστά η λογική. Και αν φτιαχτεί ο λόγος (λογική) θα διορθωθεί και η ψυχή.

Γιατί η ψυχή είναι ταραγμένη; Από τις λάθος σκέψεις. Και ένα μικρό παιδί αν το διδάξουμε να σκέπτεται λογικά, θα κάνει και ανάλογα συναισθήματα. Αποκλείεται να γίνει φονιάς. «Οὐδεὶς ἑκὼν κακός», έλεγε ο Σωκράτης, και η αρετή είναι διδακτή. Αυτός θα έπρεπε να είναι ο σκοπός της παιδείας, του σχολείου. Και σήμερα αν βρισκόμαστε σε σύγχυση είναι γιατί η διάνοιες, πρωτίστως των ηγετών, είναι διεφθαρμένες. Αφού αυτοί δίνουν το παράδειγμα και «τὸ ἦθος τῆς πόλεως ὁμοιοῦται τοῖς ἄρχουσι».

Και παραστατικά, δυνατά τα κάνει η ελληνική γλώσσα που κυριολεκτικά κεντάει. Θεούς ανεβάζει και θεούς κατεβάζει. Με αυτή νικάς στρατούς ανίκητους, νικάς τον εαυτό σου. Και όταν ο ευαγγελιστής λέει «καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος», κυριολεκτεί και το λέει για τη γλώσσα την Ελληνική. Που είναι πανάκεια, είναι θεός, είναι μοίρα. Πάνω σ’ αυτή τη γλώσσα έγιναν οι τραγικοί. Και άλλοι λαοί είχαν μεγάλους ανθρώπους, δεν είχαν όμως τη γλώσσα. Βγήκε κανένας να τα δείξει αυτά και να κάνει τους Έλληνες να πετάξουν;

Και η λατινική, όσο μεγάλη, είναι νήπιο μπροστά στην ελληνική. Άλλη σπουδαία λέξη ο νήπιος. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι είναι όλα ψέματα, μάταια στη ζωή και στον κόσμο. Δεν μπορείς όμως αυτό να το πεις για την ελληνική γλώσσα. Και αντί να την περιφρουρήσουμε, να ρίξουμε ξύλα στη φωτιά και να τη ζωντανέψουμε, ένα σεντόνι να προστατέψουμε το ακριβό και περίτεχνο και πολύτιμο έπιπλο από τη σκόνη, εκείνοι που είναι κατεξοχήν αρμόδιοι και υπεύθυνοι (υπουργοί παιδείας, γλωσσολόγοι, καθηγηταί φιλόλογοι και άλλοι), αντί να ξεσκονίσουν τα ελληνικά τους, αγωνίζονται να τη σβήσουν και εν πολλοίς το έχουν πετύχει. Και όσο κρατάει ακόμα είναι γιατί τη σέβεται και την ευλαβείται η Εκκλησία. Ίσως γιατί σ’ αυτή τη γλώσσα γράφτηκε το μεγαλείο για τον Θεό, τον Σταυρό και την Παναγιά και μάλιστα τραγουδιστά. Και όταν έχεις θησαυρό πρέπει να μάθεις να τον προστατεύεις, αλλιώς δεν σου αξίζει.

Με πονάνε όλα τούτα και γι’ αυτό είπα ότι ως Έλληνες είμαστε ληγμένοι και μαϊμούδες. Γιατί εχθρευόμαστε και πολεμάμε τη γλώσσα μας. Ήθελα να γράψω ένα βιβλίο να υμνήσω, να δοξάσω αυτή τη γλώσσα, όχι με πολλά λόγια αλλά με πολλά παραδείγματα.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα

LINARDI
Koutsoviti