του Βασίλη Λαδά

Όποιος ταξιδεύει στη Σπάρτη, κουβαλά ήδη μέσα του μια εικόνα της. Πριν αντικρίσει τους δρόμους της, έχει γνωρίσει το όνομά της. Έχει διαβάσει για τον Λεωνίδα, έχει θαυμάσει την αντοχή των Σπαρτιατών, έχει συνδέσει αυτόν τον τόπο με το θάρρος, την πειθαρχία και την υπέρβαση.

Αυτό είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα και μαζί μια μεγάλη ευθύνη. Ο επισκέπτης φτάνει με προσδοκίες. Το ζητούμενο είναι τι συναντά όταν φτάσει και τι θα πάρει μαζί του όταν φύγει.

Ασφαλώς, μια πόλη οφείλει πρώτα να φροντίζει την καθημερινότητά της. Τα λουλούδια, η καθαριότητα, οι καινούργιοι κάδοι, η συντήρηση των σχολείων, οι ανακαινίσεις αθλητικών χώρων είναι απαραίτητες παρεμβάσεις. Όταν γίνονται σωστά, αξίζουν αναγνώριση. Βελτιώνουν τη ζωή των κατοίκων και κάνουν πιο ευχάριστη την παραμονή των επισκεπτών.

Πάνω σε αυτή τη φροντίδα, όμως, χρειάζεται να χτίσουμε εκείνο που κάνει τη Σπάρτη ξεχωριστή. Περιποιημένες πλατείες, αθλητικές εγκαταστάσεις, γιορτές και εκδηλώσεις υπάρχουν σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης. Ο ταξιδιώτης έχει πολλές επιλογές. Για να επιλέξει τη δική μας πόλη, χρειάζεται να μπορεί να ζήσει εδώ κάτι που συνδέεται ουσιαστικά με αυτόν τον τόπο. Η Σπάρτη διαθέτει αυτόν τον λόγο. Τον κουβαλά στο όνομά της και στην ιστορία της. Χρειάζεται να του δώσουμε ορατή παρουσία στη σύγχρονη πόλη, ώστε η φήμη της να γίνεται εμπειρία για τον επισκέπτη. Η πόλη πρέπει να γίνει προορισμός. Οι αγώνες φέρνουν επισκέπτες, τα έργα τούς δίνουν λόγους να μείνουν και να επιστρέψουν.

Μέσα σε αυτή την προσπάθεια, το Spartan Race, το Σπάρταθλον και οι άλλες αθλητικές διοργανώσεις αποτελούν σημαντικές ευκαιρίες. Φέρνουν αθλητές, συνοδούς και επισκέπτες, δίνουν κίνηση στην αγορά και δημιουργούν επαφή με ανθρώπους από διαφορετικούς τόπους. Αυτή η πρώτη επαφή έχει αξία. Μπορεί να εξελιχθεί σε μια σχέση που θα κρατήσει χρόνια, αρκεί να της δώσουμε συνέχεια. Το ερώτημα, λοιπόν, αρχίζει εκεί που τελειώνει ο αγώνας.

Τι θα προτείνουμε στον αθλητή που θέλει να μείνει ακόμη δύο ημέρες; Ποια διαδρομή θα ακολουθήσει μια οικογένεια για να γνωρίσει την ιστορία της πόλης; Πού θα σταθεί ένα παιδί για να μάθει ποια ήταν η Γοργώ, τι πέτυχε η Κυνίσκα, τι άφησαν πίσω τους ο Λυκούργος, ο Χείλων και ο Τυρταίος;

Οι απαντήσεις χρειάζεται να βρίσκονται μέσα στην ίδια την πόλη. Σε έργα που ο επισκέπτης θα μπορεί να δει, να περπατήσει, να καταλάβει και να θυμάται.

Μια οργανωμένη ιστορική διαδρομή, με σαφή σήμανση και ευανάγνωστες πληροφορίες σε περισσότερες γλώσσες. Μνημεία και αγάλματα που θα αναδεικνύουν τις προσωπικότητες της αρχαίας Σπάρτης. Ένα πάρκο αφιερωμένο στις γυναίκες, στους Ολυμπιονίκες, στους ποιητές, στους νομοθέτες και στους πολεμιστές της.

Οι κόμβοι και οι είσοδοι μπορούν, με κατάλληλη μελέτη και σεβασμό στην οδική ασφάλεια, να αποκτήσουν χαρακτήρα και να γίνουν περάσματα ιστορίας. Τα ψηφιδωτά μπορούν να αναδειχθούν και, όπου ενδείκνυται, καλαίσθητα αντίγραφά τους να δώσουν ζωή σε πλατείες, πεζοδρόμους και άλλα κεντρικά σημεία. Ο φωτισμός μπορεί να αναδείξει τα μνημεία και να δημιουργήσει μια όμορφη βραδινή διαδρομή.

Και ο Ευρώτας μπορεί να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος αυτής της εμπειρίας. Έναν τόπο περιπάτου και επαφής με το τοπίο, τη μνήμη και την ιστορία της Σπάρτης. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις χρειάζεται να συνδέονται μεταξύ τους. Να σχηματίζουν μια διαδρομή με περιεχόμενο, που θα οδηγεί τον επισκέπτη από το ένα σημείο στο άλλο και παράλληλα μέσα στην αγορά, στις γειτονιές και στη ζωή της πόλης. Έτσι δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες να παρατείνει τη διαμονή του, να επισκεφθεί τα καταστήματα, να καθίσει για φαγητό, να φωτογραφηθεί, να μοιραστεί όσα γνώρισε και να σχεδιάσει μια επόμενη επίσκεψη.

Ένα μνημείο μένει όταν απομακρυνθούν οι εξέδρες. Μια ιστορική διαδρομή παραμένει ανοιχτή όταν ολοκληρωθούν οι απονομές. Ένας φροντισμένος δημόσιος χώρος προσφέρει καθημερινά στον κάτοικο και στον επισκέπτη.

Γι’ αυτό κάθε μεγάλη διοργάνωση αξίζει να συνδέεται με ένα συνολικό σχέδιο για τη Σπάρτη. Να υπάρχει ενημέρωση για όσα μπορεί να γνωρίσει ο συμμετέχων, προτάσεις περιήγησης για τους συνοδούς του και εύκολη πρόσβαση στην πολιτιστική ζωή της πόλης. Η επιτυχία του αγώνα γίνεται τότε η αρχή μιας ευρύτερης εμπειρίας. Ο αθλητής γνωρίζει τον τόπο που τον φιλοξενεί και η Σπάρτη αποκτά την ευκαιρία να κερδίσει έναν επισκέπτη που θα την αγαπήσει και θα επιστρέψει. Το ίδιο το όνομα Spartan υπενθυμίζει πόσο μακριά φτάνει η έμπνευση που προσφέρει η Σπάρτη. Αυτή την αξία χρειάζεται να την υπηρετήσουμε με σχέδιο, συνέπεια και έργα.

Η ανάγκη να αναδείξουμε την πόλη υπάρχει ήδη και απαιτεί συνέχεια, ανεξάρτητα από το πρόγραμμα οποιουδήποτε αγώνα. Δεν χρειάζεται να γίνουν όλα σε μία ημέρα. Χρειάζεται να υπάρχει κατεύθυνση, να τίθενται προτεραιότητες και κάθε παρέμβαση να αποτελεί μέρος μιας συνολικής προσπάθειας. Ένας κόμβος σήμερα, ένα ψηφιδωτό αύριο, μια ιστορική διαδρομή που σταδιακά θα ενώνει όσα αξίζει να γνωρίσει κανείς.

Η πόλη μας χρειάζεται και την καθημερινή φροντίδα και την ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητάς της. Έτσι θα γίνει καλύτερη για όσους ζουν εδώ και πιο ενδιαφέρουσα για όσους ταξιδεύουν για να τη γνωρίσουν. Αυτό το μέλλον χτίζεται με έργα που μένουν. Για να έρχεται κάποιος πρώτη φορά με αφορμή έναν αγώνα και την επόμενη επειδή θέλει να ξαναζήσει τη Σπάρτη.