Μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και με την πρέπουσα θεσμική σοβαρότητα, η Λακωνία έκλινε ευλαβικά το γόνυ μπροστά στο μεγαλείο της θυσίας των 21 πεσόντων του Ολοκαυτώματος των Αγίων Αναργύρων (Ζούπενα). Ο Δήμος Σπάρτης απέδωσε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στη μνήμη των αθώων θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας, με αφορμή τη συμπλήρωση 82 ετών από τη μαύρη επέτειο του Ιουνίου του 1944. Εκεί όπου η ανθρώπινη κτηνωδία επιχείρησε να επιβάλει τη λήθη, η ιστορική μνήμη του τόπου ορθώθηκε και πάλι ανυποχώρητη και ζωντανή, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση.
Αρχιερατική κατάνυξη και μνημόσυνο
Το προοίμιο της επετείου γράφτηκε στον Ιερό Ναό των Αγίων Αναργύρων, όπου τελέστηκε η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος και ιερουργούντος του θεοφιλέστατου Επισκόπου Λακεδαιμονίας κ. Θεοφίλου. Ο θεοφιλέστατος, με τον μεστό πνευματικό του λόγο, έδωσε το έναυσμα της κατάνυξης και της περισυλλογής. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της λειτουργίας εψάλη το ιερό μνημόσυνο των θυμάτων, με το πολυπληθές εκκλησίασμα να συμπλέει νοερά στα μονοπάτια της μαρτυρικής πορείας και της θυσίας των προγόνων του.
Βακαλόπουλος: «Πράξη ιστορικής δικαιοσύνης»
Η πομπή μεταφέρθηκε εν συνεχεία στο επιβλητικό Μνημείο των Πεσόντων, όπου τελέστηκε η καθιερωμένη επιμνημόσυνη δέηση. Στον σύντομο χαιρετισμό του, ο δήμαρχος Σπάρτης, Μιχάλης Βακαλόπουλος, τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι αυτή η επετειακή εκδήλωση του Ολοκαυτώματος των Αγίων Αναργύρων αποτελεί ιστορικό χρέος και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές. «Είναι μια πράξη ιστορικής δικαιοσύνης», είπε χαρακτηριστικά, διαβεβαιώνοντας ότι ο Δήμος Σπάρτης θα στηρίζει και θα ενισχύει κάθε δράση που διατηρεί ζωντανή την ιστορική μνήμη και τις θυσίες των ανθρώπων του τόπου μας.
Ιστορικό υπόβαθρο και
το πάγιο αίτημα των αποζημιώσεων
Τον πανηγυρικό και κύριο λόγο της ημέρας εκφώνησε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εφέδρων Αξιωματικών Νομού Λακωνίας, εκπαιδευτικός Δημήτριος Μιχαλάκος. Με λόγο επιστημονικά τεκμηριωμένο και δημοσιογραφική αμεσότητα, ο κ. Μιχαλάκος ξεδίπλωσε το τραγικό χρονικό του Ιουνίου του 1944. Κατά την ομιλία του, δεν περιορίστηκε στην απλή αναδρομή, αλλά συνέδεσε ευθέως και με θάρρος την ιστορική επέτειο με το εκκρεμές, εθνικό και πάγιο αίτημα για την καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων, υπογραμμίζοντας ότι η δικαίωση των θυμάτων δεν παραγράφεται και παραμένει ζητούμενο.
Ρίγη συγκίνησης στο προσκλητήριο νεκρών
Η κορυφαία και πλέον φορτισμένη στιγμή της εκδήλωσης καταγράφηκε κατά το προσκλητήριο των νεκρών. Στο άκουσμα των 21 ονομάτων η συγκίνηση ήταν διάχυτη στα πρόσωπα των παρευρισκομένων, καθώς στην πλειονότητά τους επρόκειτο για γυναίκες και παιδιά που ξεκληρίστηκαν από τη μανία του κατακτητή. Το άγημα των Ενόπλων Δυνάμεων απέδωσε τιμές με απόλυτο συγχρονισμό, ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων στο ηρώο και μετά την τήρηση ενός λεπτού σιγής, η Φιλαρμονική των Ενόπλων Δυνάμεων έκλεισε την τελετή με την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Οι παρουσίες
Το εύρος και η σημασία της εκδήλωσης αποτυπώθηκε ανάγλυφα στην πολυπληθή παρουσία των αρχών του τόπου, που προσήλθαν εν σώματι για να τιμήσουν τη μνήμη των εκτελεσθέντων. Μεταξύ των επισήμων, το «παρών» έδωσαν ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, οι βουλευτές Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός και Νάγια Γρηγοράκου, καθώς και ο αντιπεριφερειάρχης ΠΕ Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης, ο οποίος εκπροσώπησε τον περιφερειάρχη Δ. Πτωχό. Ακόμη, παρέστησαν ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης, Στέφανος Βρεττάκος, ο αντιδήμαρχος Ευρώτα, Νίκων Γεωργακόπουλος ως εκπρόσωπος του δημάρχου Ευρώτα, οι αντιδήμαρχοι Σπάρτης Δημήτρης Γιαννόπουλος, Γεώργιος Κουλουβάκος και Δημήτρης Κυριακούλιας, καθώς και ο εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος Παναγιώτης Παυλής. Επίσης, παρευρέθηκαν η επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Δ. Σπάρτης, Αδαμαντία Τζανετέα και της ελάσσονος Αναστασία Κανελλοπούλου, όπως και ο πρόεδρος της Κοινότητας Αγίων Αναργύρων, Γεώργιος Φλώρος. Τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας εκπροσώπησαν ο Ανώτερος Διοικητής Φρουράς Λακωνίας και διοικητής του ΚΕΕΜ, Ταξίαρχος Γεώργιος Ζορμπάς, και ο Αστυνομικός Υποδιευθυντής Λακωνίας, Ζαχαρίας Αγρανιώτης, ενώ την τελετή παρακολούθησαν με κατάνυξη πολυάριθμοι εκπρόσωποι θεσμικών φορέων, τοπικών συλλόγων και απλοί πολίτες της ευρύτερης περιοχής.
Το μαρτυρολόγιο των Αγίων Αναργύρων
Για την ιστορία και για την αιώνια καταγραφή της θυσίας, παραθέτουμε τα ονόματα των 21 θυμάτων που πέρασαν στο πάνθεον της αθανασίας: Αλεξανδρή Σοφία, Βλάχου Παναγιώτα, Γεωργίτσος Κώστας, Γεωργίτσου Άννα, Γεωργίτσου Όλγα, Γεωργίτσου Αντωνία, Γεωργίτσου Σταμάτα, Γεωργίτσου Κατήγκω, Γερασίμου Ματούλα, Γερασίμου Σοφία, Γερασίμου Σταμάτα, Κωστιάνη Κασσιανή, Κωστιάνη Γιαννούλα, Κωστιάνη Κανέλα, Κουτσοβίτη Διαμάντω, Κουμουτζή Αντωνία, Λάσκαρη Αντωνία, Πολίτη Μεταξία, Πλαγάκη Σοφία, Μπενέκος Ιωάννης και Μπενέκου Γαρουφαλιά.
