Στην αρχή, η αλλαγή μπορεί να μοιάζει με μια απλή αύξηση του αστιγματισμού. Τα γυαλιά, όμως, χρειάζονται όλο και συχνότερα αλλαγή, τα γράμματα φαίνονται θολά και τα φώτα των αυτοκινήτων αποκτούν φωτοστέφανα τη νύχτα. Τέτοιες δυσκολίες μπορεί να συνδέονται με τον κερατόκωνο, μια πάθηση που εμφανίζεται συχνά στην εφηβεία ή στη νεαρή ενήλικη ζωή και μπορεί να επηρεάσει την ανάγνωση, την εργασία και την οδήγηση. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κερατόκωνου, στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ζητήματα που απασχολούν τους ανθρώπους με την πάθηση. Το πρώτο είναι πώς θα περιοριστεί η εξέλιξή της και το δεύτερο πώς θα βελτιωθεί η όρασή τους στην καθημερινότητα.
Τι αλλάζει στον κερατοειδή
Ο κερατοειδής είναι η διαφανής επιφάνεια στο μπροστινό μέρος του ματιού και παίζει βασικό ρόλο στην εστίαση του φωτός. Στον κερατόκωνο, λεπταίνει σταδιακά και αποκτά πιο κωνικό και ασύμμετρο σχήμα. Η αλλαγή αυτή προκαλεί ανώμαλο αστιγματισμό, με αποτέλεσμα οι εικόνες να φαίνονται θολές, παραμορφωμένες ή σαν να έχουν διπλό περί- γραμμα. Τα συμπτώματα συχνά γίνονται πιο αισθητά σε χαμηλό φωτισμό.
Η πάθηση συνήθως επηρεάζει και τα δύο μάτια, αν και συχνά το ένα επηρεάζεται περισσότερο από το άλλο. Στην εμφάνισή της φαίνεται να συμβάλλουν τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Το οικογενειακό ιστορικό αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισής της, ενώ το έντονο και επαναλαμβανόμενο τρίψιμο των ματιών έχει συσχετιστεί με τον κερατόκωνο και ενδέχεται να συμβάλλει στην εξέλιξή του.
Γιατί έχει σημασία
η έγκαιρη διάγνωση
Στα πρώτα στάδια, οι αλλαγές στην όραση μπορεί να περάσουν απαρατήρητες. Η προοδευτική αύξηση του αστιγματισμού, οι συχνές αλλαγές στη συνταγή των γυαλιών ή η αίσθηση ότι η όραση παραμένει θολή παρά τη διόρθωση είναι ενδείξεις που χρειάζονται οφθαλμολογικό έλεγχο.
Με την τοπογραφία και την τομογραφία του κερατοειδούς, ο οφθαλμίατρος μπορεί να αξιολογήσει λεπτομερώς το σχήμα και το πάχος του και να εντοπίσει μεταβολές στις επόμενες εξετάσεις. Η παρακολούθηση έχει ιδιαίτερη σημασία στα παιδιά και στους εφήβους, καθώς σε αυτές τις ηλικίες η πάθηση μπορεί να εξελιχθεί γρηγορότερα. Ο ρυθμός εξέλιξης, πάντως, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Από τη σταθεροποίηση
στην καλύτερη όραση
Όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, η διασύνδεση κολλαγόνου του κερατοειδούς (cross-linking) ενισχύει την αντοχή του, με στόχο να επιβραδύνει ή να ανακόψει την περαιτέρω παραμόρφωσή του. Ακόμη και όταν η πάθηση σταθεροποιηθεί, όμως, ο ανώμαλος αστιγματισμός μπορεί να εξακολουθήσει να προκαλεί δυσκολίες στην όραση.
Στα αρχικά στάδια, τα γυαλιά ή οι συμβατικοί μαλακοί φακοί επαφής μπορεί να προσφέρουν ικανοποιητική διόρθωση. Όταν οι ανωμαλίες του κερατοειδούς είναι πιο έντονες, ειδικοί άκαμπτοι φακοί επαφής μπορούν να μειώσουν τις παραμορφώσεις, δημιουργώντας μια ομαλότερη οπτική επιφάνεια. Στις διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνονται οι σκληρικοί φακοί, οι οποίοι στηρίζονται στο λευκό μέρος του ματιού και αφήνουν ένα στρώμα υγρού ανάμεσα στον φακό και τον κερατοειδή. Η εφαρμογή τους εξατομικεύεται ανάλογα με το σχήμα του κερατοειδούς και τις ανάγκες του ασθενούς.
Στην εφαρμογή των ειδικών φακών, ζητούμενο είναι να συνδυαστεί η καθαρότερη όραση με την άνεση κατά τη χρήση τους. Η συνεργασία του θεράποντος οφθαλμιάτρου με εξειδικευμένο οπτομέτρη βοηθά να συνδεθούν τα ευρήματα της εξέτασης με τις ανάγκες του ασθενούς, από τις ώρες που χρειάζεται να φορά τους φακούς έως τις δραστηριότητες στις οποίες δυσκολεύεται περισσότερο.
Η μέτρηση της οπτικής οξύτητας στο ιατρείο αποτυπώνει ένα μέρος της εικόνας. Για κάποιον με κερατόκωνο, η διαφορά φαίνεται και έξω από το ιατρείο, στο πόσο άνετα μπορεί να διαβάσει, να δουλέψει μπροστά σε μια οθόνη ή να οδηγήσει όταν πέσει το φως.
