Για τις περισσότερες γυναίκες, ένας άντρας με γένια παραμένει ακαταμάχητος, ένα σύμβολο γοητείας, ωριμότητας και αυτοπεποίθησης. Πίσω, όμως, από αυτή την εικόνα ένας άλλος μύθος επιμένει: ότι τα γένια είναι λιγότερο υγιεινά και αποτελούν εστία μικροβίων. Πόσο αληθινή είναι τελικά αυτή η αντίληψη; Οι επιστημονικές μελέτες δίνουν μια μάλλον διαφορετική απάντηση.
Σύμφωνα με τον John Tregoning, καθηγητή Ανοσολογίας Εμβολίων στο Imperial College του Λονδίνου, αρκετές μελέτες έχουν καταγράψει ότι πολλές φορές οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τους άνδρες με γένια ως λιγότερο καθαρούς. Χαρακτηριστική είναι μια έρευνα που έδειξε ότι πελάτες εστιατορίων αξιολογούσαν τους σερβιτόρους με γένια ως πιο «βρώμικους» σε σχέση με τους ξυρισμένους συναδέλφους τους.
Η εικόνα αυτή φαίνεται να οφείλεται περισσότερο στην ψυχολογία παρά στην πραγματικότητα. Ερευνητές επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι συχνά συνδέουν υποσυνείδητα τα γένια με τη δυσκολότερη φροντίδα ή με την πιθανότητα να παγιδεύονται υπολείμματα τροφών και σκόνης στις τρίχες. Ωστόσο, η ύπαρξη μικροοργανισμών στο δέρμα και στις τρίχες είναι απολύτως φυσιολογική και δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη κακής υγιεινής. Όπως συμβαίνει και με τα μαλλιά του κεφαλιού, η καθαριότητα εξαρτάται κυρίως από τις συνήθειες περιποίησης και όχι από την παρουσία ή την απουσία τριχοφυΐας. Άλλωστε, το ανθρώπινο δέρμα φιλοξενεί δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς που συνθέτουν το φυσιολογικό μικροβίωμα και συμβάλλουν στην ισορροπία του οργανισμού. Η απλή παρουσία βακτηρίων, επομένως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για την υγεία ή ότι κάποιος δεν τηρεί τους κανόνες υγιεινής.
Τι έδειξαν οι πρώτες μελέτες
Μία από τις παλαιότερες μελέτες για το θέμα, που δημοσιεύθηκε το 1967, εξέτασε την παρουσία βακτηρίων σε πρόσωπα ανδρών με και χωρίς γένια. Οι ερευνητές έκαναν μια σύγκριση ανάμεσα σε πλυμένα και άπλυτα πρόσωπα, αφού προηγουμένως είχαν εφαρμόσει τεχνητά βακτήρια στο δέρμα. Τα αποτελέσματα ήταν μάλλον αναπάντεχα: η μεγαλύτερη συγκέντρωση βακτηρίων εντοπίστηκε στα άπλυτα, ξυρισμένα πρόσωπα.
Τι συμβαίνει στους χώρους υγείας;
Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα έχει στραφεί κυρίως σε χειρουργούς και επαγγελματίες υγείας, όπου το ερώτημα δεν αφορά απλώς την προσωπική υγιεινή αλλά τον πιθανό κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων. Τα ευρήματα παραμένουν αντικρουόμενα.
Ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι τα γένια μπορεί να συγκρατούν περισσότερα βακτήρια, ενώ άλλες δεν εντοπίζουν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ όσων έχουν και δεν έχουν γένια. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τη μεθοδολογία κάθε έρευνας και τον τρόπο συλλογής των δειγμάτων.
Η σημασία της σωστής περιποίησης
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, όπως συμβαίνει και με τα μαλλιά, έτσι και τα γένια χρειάζονται τακτική φροντίδα για να παραμένουν καθαρά και υγιεινά. Το συχνό πλύσιμο με κατάλληλα προϊόντα, το καλό στέγνωμα και η περιποίηση της επιδερμίδας κάτω από τις τρίχες συμβάλλουν στον περιορισμό της συσσώρευσης σκόνης, λιπαρότητας και μικροοργανισμών. Με άλλα λόγια, η υγιεινή δεν εξαρτάται από την ύπαρξη γενειάδας, αλλά από τις καθημερινές συνήθειες περιποίησης κάθε ανθρώπου.
Ο μύθος της «βρώμικης» γενειάδας
Συνολικά, οι επιστημονικές ενδείξεις δεν στηρίζουν την άποψη ότι τα γένια είναι εγγενώς ανθυγιεινά. Αντίθετα, η προσωπική υγιεινή και η τακτική φροντίδα του προσώπου φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία από την επιλογή μεταξύ γενιών και ξυρίσματος.
Όπως καταλήγει ο καθηγητής Tregoning, «τα βακτήρια υπάρχουν παντού. Κάθε σημείο του σώματός μας, με τρίχες ή χωρίς, φιλοξενεί μικροοργανισμούς. Τις περισσότερες φορές αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας, εκτός εάν υπάρχει κάποια ανοιχτή πληγή».
