Πίσω από τις μάχες και τις ημερομηνίες του Έπους του 1940 βρίσκονται οι άνθρωποι που επέστρεψαν από το μέτωπο τραυματισμένοι, κουβαλώντας τις συνέπειες του πολέμου για ολόκληρη τη ζωή τους. Σε αυτούς τους Λάκωνες πολεμιστές, στις δοκιμασίες και στις προσωπικές τους διαδρομές ήταν αφιερωμένη η εκδήλωση που πραγματοποίησε ο Σύλλογος Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Πελοποννήσου – Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας, το Σάββατο 17 Οκτωβρίου.
Με τίτλο «Οι Λάκωνες στο Έπος του 1940: Οι ανάπηροι πολέμου», η βραδιά στην αίθουσα Λακώνων Ποιητών «Νικ. Βρεττάκου και Γ. Ρίτσου», στο Διοικητήριο της Π.Ε. Λακωνίας, συνέδεσε την ιστορική έρευνα με την οικογενειακή μνήμη και τη θεατρική αφήγηση. Το κοινό, που γέμισε την αίθουσα, με συμμετοχές από περιοχές της Λακωνίας αλλά και από την Αθήνα, είχε την ευκαιρία να γνωρίσει λιγότερο προβεβλημένες όψεις του πολέμου του 1940–1941, μέσα από αυθεντικές μαρτυρίες και τεκμήρια.
Ιδιαίτερη θέση είχαν οι ιστορίες αναπήρων πολέμου που μετέφεραν απόγονοι και συγγενείς τους. Η Αναστασία Κανελλοπούλου και ο Μίμης Χριστοφιλάκης μοιράστηκαν τις εμπειρίες των δικών τους ανθρώπων, συμβάλλοντας στη διάσωση μιας μνήμης που παραμένει ζωντανή μέσα στις οικογένειες. Κειμήλια Λακώνων στρατιωτών, αδημοσίευτες φωτογραφίες, επιστολές από το μέτωπο, βίντεο και ιστορικό υλικό από διαφορετικές περιοχές του νομού συμπλήρωσαν τις αφηγήσεις, δίνοντας προσωπικό περιεχόμενο στα γεγονότα.
Οι μαρτυρίες απέκτησαν και σκηνική φωνή μέσα από τη δραματοποίησή τους από τα μέλη της Ερασιτεχνικής Θεατρικής Ομάδας Λακωνίας, Σωτήρη Μπάλλα, Παναγιώτη Κουντάνη και Μάντυ Κουρμπέλη. Τη δραματουργική επεξεργασία και τη θεατρική απόδοση επιμελήθηκε η Γιάννα Κατσουγκράκη, αρχαιολόγος, μουσειοπαιδαγωγός και μέλος του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης, συνδέοντας τον αυθεντικό λόγο των πολεμιστών με τη ζωντανή αφήγηση.
Η φροντίδα των τραυματιών
και οι δοκιμασίες στο μέτωπο
Σημαντικό μέρος της εκδήλωσης αφιερώθηκε στην ιατρική περίθαλψη και στις συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι στρατιώτες στο μέτωπο. Ο χειρουργός και βουλευτής Λακωνίας Νεοκλής Κρητικός άνοιξε το πρόγραμμα των εισηγήσεων με θέμα «Η ιατρική του πολέμου», ενώ ο ιστορικός ερευνητής Γεώργιος Κρικέλας αναφέρθηκε στους τραυματισμούς, στα κρυοπαγήματα και στο μετατραυματικό στρες. Την εικόνα της περίθαλψης εκείνης της περιόδου συμπλήρωσε ο Χάρης Παπαδόπουλος, παρουσιάζοντας χειρουργικά εργαλεία της εποχής.
Στη δράση του χειρουργού Χρίστου Καρβούνη στο Αλβανικό Μέτωπο αναφέρθηκε ο εγγονός του, Διονύσιος Ρηγόπουλος, ενώ η πρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Σπάρτης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Δήμητρα Λαδά, ανέδειξε τη συμβολή του Ερυθρού Σταυρού στον πόλεμο του 1940–1941. Στην εκδήλωση συμμετείχε επίσης η Ομάδα Ιστορικής Αναβίωσης Ελληνικού Στρατού 1940, με αυθεντικές στολές και τεκμήρια της περιόδου.
Την ιστορική έρευνα και τεκμηρίωση ανέλαβαν ο πρόεδρος του Συλλόγου, Ηλίας Περγαντής, και η Ελένη Τζικάκου. Η δεύτερη είχε την παρουσίαση και τον συντονισμό της βραδιάς, ενώ ο Ηλίας Περγαντής συμμετείχε με ιστορικές παρουσιάσεις και ανακοινώσεις, καταθέτοντας παράλληλα πρόταση για τη δημιουργία μνημείου πεσόντων αγωνιστών του ’40 στη Σπάρτη.
Στο τέλος διανεμήθηκε δωρεάν η εφημερίδα του Συλλόγου «Λακωνικά Χρονικά», με τις ιστορίες που παρουσιάστηκαν και πρόσθετο υλικό, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να συνεχίσει τη γνωριμία του με τα πρόσωπα και τα γεγονότα.
Θ. Βερούτης: «Οφείλουμε να μεταφέρουμε
την ιστορία στις νεότερες γενιές»
Στους ανθρώπους που έζησαν τις συνέπειες του πολέμου, αλλά και σε εκείνους που ανέλαβαν τη φροντίδα τους, στάθηκε στη δήλωσή του ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης. «Το Έπος του ’40 δεν αποτελεί μόνο μια κορυφαία στιγμή της εθνικής μας ιστορίας. Είναι και οι άνθρωποι που πολέμησαν, τραυματίστηκαν, επέστρεψαν με ανεπούλωτες πληγές και συνέχισαν τη ζωή τους κουβαλώντας τις συνέπειες του πολέμου», ανέφερε, υπογραμμίζοντας παράλληλα την προσφορά των γιατρών, των νοσηλευτών και όλων όσοι αγωνίστηκαν για τη διάσωση της ανθρώπινης ζωής.
Ο ίδιος επισήμανε ότι τέτοιες πρωτοβουλίες αναδεικνύουν τις προσωπικές ιστορίες πίσω από τα μεγάλα γεγονότα και συμβάλλουν στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης. «Η Λακωνία έχει τη δική της σημαντική συμβολή σε αυτή την ιστορία και οφείλουμε να τη διαφυλάξουμε και να τη μεταφέρουμε στις νεότερες γενιές», τόνισε.
Ο κ. Βερούτης συνεχάρη τον Σύλλογο Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης και όλους τους συντελεστές, ευχαρίστησε το κοινό για τη μεγάλη ανταπόκριση και δήλωσε ότι η Περιφέρεια Πελοποννήσου θα συνεχίσει να στηρίζει δράσεις ανάδειξης της ιστορικής κληρονομιάς του τόπου.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιος, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας και βουλευτής Λακωνίας Θανάσης Δαβάκης, ο βουλευτής Λακωνίας Νεοκλής Κρητικός, ο ανώτερος διοικητής Φρουράς Λακωνίας και διοικητής ΚΕΝ–ΚΕΕΜ Σπάρτης, ταξίαρχος Γεώργιος Ζορμπάς, οι αντιδήμαρχοι Σπάρτης Σπύρος Σελίμος και Χρήστος-Άγγελος Αντωνάκος, καθώς και εκπρόσωποι φορέων.
Από την πλευρά του, ο Σύλλογος ευχαρίστησε τους ομιλητές, τους συγγενείς των πολεμιστών, τις συμμετέχουσες ομάδες και όσους εργάστηκαν για την προετοιμασία της εκδήλωσης, με ιδιαίτερη αναφορά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου – Π.Ε. Λακωνίας και στον Θεόδωρο Βερούτη για τη συνδιοργάνωση και τη στήριξη. Μέσα από τις οικογενειακές αφηγήσεις, τα γράμματα και τα προσωπικά αντικείμενα, η βραδιά έφερε στο επίκεντρο εκείνους για τους οποίους η δοκιμασία του πολέμου συνεχίστηκε και μετά την επιστροφή από το μέτωπο.
