Υπάρχουν βραδιές που δεν μένουν απλώς ως μια επιτυχημένη εκδήλωση στο πρόγραμμα μιας πόλης, αλλά ως μια αίσθηση ότι κάτι μετακινείται — αθόρυβα, αλλά ουσιαστικά. Το Σάββατο 25 Απριλίου, η Πνευματική Εστία Σπάρτης άνοιξε το μικρόφωνο, και μαζί του άνοιξε έναν χώρο που έλειπε.
Βρέθηκα εκεί, σε μια αίθουσα που έμοιαζε διαφορετική από κάθε άλλη φορά. Όχι μόνο γεμάτη, αλλά ζωντανή, με παλμό και φρεσκάδα. Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους, πρόσωπα κάθε ηλικίας, από ανθρώπους που έχουν στηρίξει διαχρονικά τις δράσεις της ΠΕΣ μέχρι μαθητές και νέους που για πρώτη φορά περνούσαν το κατώφλι της. Και αυτό, από μόνο του, ήταν μια μικρή νίκη.
Η εκδήλωση «Μικρόφωνο Ανοιχτό» έφερε στο επίκεντρο τη hip hop όχι ως ένα περιθωριακό μουσικό είδος, όπως αρκετοί επιμένουν να την αντιμετωπίζουν, αλλά ως μια ολοκληρωμένη κουλτούρα: λόγος, εικόνα, μουσική, εμπειρία. Στη σκηνή, τρεις δημιουργοί με διαφορετικές διαδρομές αλλά κοινό σημείο αναφοράς τη σύγχρονη έκφραση -και την πόλη της Σπάρτης. Ο Anser, με καταγωγή από τη Σπάρτη και μια ήδη καθοριστική παρουσία στην ελληνική hip hop σκηνή, ο HipHoppathis, μόνιμος κάτοικος πλέον εδώ, που μοιράστηκε τη δική του οπτική για τη μουσική ως προσωπική αφήγηση, και ο Bewild Brother, δικό μας παιδί κι αυτός, που έδωσε μια ενδιαφέρουσα διάσταση για τον ρόλο της εικόνας και του design στη σύγχρονη καλλιτεχνική ταυτότητα. Πόσο ανοιχτή μπορεί να είναι μια επαρχιακή πόλη σε μια τέτοια κουλτούρα; Κάποτε, όταν ήμουν κι εγώ στην εφηβεία, καθόλου. Σήμερα όμως η πόλη, έστω και δειλά, τολμά ν’ ανοίξει την αγκαλιά της σ’ εκείνους που κάποτε, τόσο άκαρδα, κρατούσε στο περιθώριο.
Τον ρυθμό της συζήτησης κράτησαν με φυσικότητα και ουσία οι Κορίνα Γιαξόγλου και Μαρία Μαραβέλια, αφήνοντας χώρο τόσο στους καλεσμένους όσο και στο κοινό να συμμετάσχουν ενεργά.
Και αυτό ήταν, τελικά, το πιο σημαντικό στοιχείο της βραδιάς: η αίσθηση ότι δεν υπήρχαν διαχωριστικές γραμμές. Δεν υπήρχαν «ειδικοί» και «ακροατές». Δεν υπήρχε απόσταση ανάμεσα σε «ομιλητές» και «ακροατήριο». Υπήρχε μια συνεχής αλληλεπίδραση: βλέμματα, σκέψεις, εμπειρίες. Οι μεγαλύτεροι άκουγαν, πραγματικά άκουγαν. Και οι νεότεροι, για πρώτη φορά ίσως σ’ έναν τέτοιο χώρο, ένιωθαν ότι δεν χρειάζεται να μεταφράσουν τον εαυτό τους για να γίνουν κατανοητοί, ήταν καλοδεχούμενοι να εκφραστούν χωρίς φίλτρα.
Η hip hop κουλτούρα, συχνά εγκλωβισμένη σε στερεότυπα, βρήκε σ’ αυτή τη συνάντηση τον χώρο που της αξίζει: έναν χώρο διαλόγου, και αντιμετωπίστηκε με τον σεβασμό που της αξίζει ως τέχνη που γεννιέται από την ανάγκη για έκφραση -όχι ως «μόδα» που θα περάσει, αλλά ως τρόπος να ειπωθούν ιστορίες που δύσκολα βρίσκουν αλλού μικρόφωνο. Εκείνο το βράδυ, βρήκε απέναντί της ένα κοινό που δεν ήθελε πια να την κρίνει, ήταν επιτέλους έτοιμο να την κατανοήσει. Και το μικρόφωνο, πράγματι, ήταν ανοιχτό. Για όλους.
Η Πνευματική Εστία Σπάρτης με αυτή την πρωτοβουλία έκανε ένα βήμα προς μια πιο σύγχρονη, πιο συμπεριληπτική αντίληψη του πολιτισμού. Απέδειξε πως όταν η πόλη ανοίγει τις πόρτες της σε σύγχρονες μορφές πολιτισμού, δεν χάνει την ταυτότητά της, την εξελίσσει, και αυτό είναι και το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα που άφησε πίσω της αυτή η εκδήλωση: ότι ο πολιτισμός δεν είναι στατικός, είναι ένας συνεχής διάλογος ο οποίος, όταν ξεγυμνώνεται από στερεότυπα και μιλά με ειλικρίνεια, βρίσκει πάντα τον τρόπο να ενώσει.
Φεύγοντας, σε όλους μας έμεινε αυτή η αίσθηση πως κάτι ξεκίνησε, πως ένας νέος αέρας πλανάται πια πάνω από την πόλη. Το στοίχημα τώρα είναι να συνεχίσουμε να δίνουμε χώρο σε τέτοιες σύγχρονες φωνές, γιατί οι Σπαρτιάτες έχουν πολλά ακόμη ν’ ακούσουν -και τα Σπαρτιατόπουλα πολλά ακόμα να πουν.
