Δυο έννοιες, το πραγματικό περιεχόμενο των οποίων δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό και κατανοητό, αφού κάποιοι επιδιώκουν το μπέρδεμα των ιδεολογιών για την εξυπηρέτηση των δικών τους σκοπιμοτήτων και συμφερόντων. Κατά βάθος είναι διαφορετικές και αντικρουόμενες, παρότι και οι δυο έχουν βασική αρχή, υποκριτικά ή όχι, την αγάπη προς την πατρίδα.
Πατριωτισμός είναι η αγάπη για τη χώρα σου, χωρίς να διατρέφεις μίσος για τις άλλες χώρες. Καλλιεργεί αισθήματα φιλίας με όλες και σχέσεις καλής γειτονίας με τις όμορες και κοντινές, ανοίγει δρόμους ειρήνης και συνεργασίας και υποστηρίζει το διάλογο μεταξύ των κρατών για την επίλυση των μεταξύ τους διαφορών. Αντιστέκεται στην ξενοφοβία, ενσωματώνει όσους μετανάστες θέλουν να μείνουν στην ελληνική κοινωνία, δεν επιτρέπει φαινόμενα ρατσισμού και είναι υπέρ της ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών στην υγεία, την παιδεία και την ασφάλεια για την καλυτέρευση της ζωής τους. Προωθεί την προάσπιση των συμφερόντων του έθνους, όπως αυτά απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και καταγράφονται στις διεθνείς συνθήκες και τις διμερείς συμφωνίες και συμβάσεις. Χαρακτηρίζει διαχρονικά τη δυναμική του Ελληνικού λαού, ο οποίος πορεύτηκε σε αντίξοες καταστάσεις, με αγώνες, επαναστάσεις και θυσίες, όπου δεν έλειψαν οι εμφύλιοι διχασμοί, οφειλόμενοι κυρίως στις εσωτερικές φατρίες, που εξέφραζαν εξωτερικές επιρροές και αλλότρια συμφέροντα.
Ο εθνικισμός υπερασπίζεται τα συμφέροντα του έθνους, εκδηλώνεται με αγάπη προς την πατρίδα, αλλά μισεί τις πατρίδες των άλλων και τα επιτεύγματά τους, υψώνει τείχη περιχαράκωσης και απομόνωσης και διαπνέεται από αισθήματα, τάσεις και θέσεις επεκτατισμού και κατάκτησης. Είναι υπέρμαχος της ελεγχόμενης-περιορισμένης δημοκρατίας, φορέας φασιστικής αντίληψης και νοοτροπίας, του ολοκληρωτισμού και της φίμωσης. Ο εθνικιστής θεωρεί όλους τους άλλους κατώτερους από τον ίδιο, πολέμησε την έγκριση των συμφώνων συμβίωσης, πιστεύει ότι η άμβλωση είναι δολοφονία, στέκεται με απέχθεια και εχθρική διάθεση απέναντι στις διαφορετικότητες, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και αισθάνεται υπερήφανος για τα εγκλήματα που έκανε η χώρα του.
Αξίζει να σταθούμε σε δυο θέσεις, του στρατηγού Ντε Γκωλ και του Νίκου Κοτζιά αντίστοιχα:
«Πατριωτισμός είναι όταν βάζεις πάνω απ' όλα την αγάπη για τη χώρα σου. Εθνικισμός είναι όταν βάζεις πάνω απ' όλα το μίσος για τις άλλες».
«Πατριωτισμός σημαίνει πολιτικός αγώνας για τη διαφύλαξη και ενδυνάμωση: α) των δημοκρατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων του λαού
β) των δικαιωμάτων και δυνατοτήτων της χώρας στο διεθνές σύστημα».
Στον 20ό αιώνα, ο εθνικισμός ήταν ο κύριος παράγοντας πρόκλησης των δυο παγκόσμιων πολέμων. Την 28η Οκτωβρίου 1940 ο δικτάτορας Μεταξάς, παρότι έβλεπε με καλό μάτι τη φασιστική-ναζιστική επέλαση, γρήγορα άλλαξε στάση κάτω από την πίεση της Μεγάλης Βρετανίας, ως παραδοσιακού συμμάχου και προστάτη και απάντησε στον Γκράτσι με τη γαλλική φράση: «Alors, c’ est la guerre» δηλαδή «Λοιπόν, έχομεν πόλεμον». Για το πώς χτίστηκε ο μύθος του ΟΧΙ και πώς αναπαράγεται μέχρι σήμερα, έχουν αναφερθεί αναλυτικά πολλοί ιστορικοί και δημοσιογράφοι. Το ΟΧΙ, ήταν μια εφεύρεση της εφημερίδας του καθεστώτος «ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΜΕΛΛΟΝ» της 30ής/10/1940, η οποία γρήγορα μετατράπηκε σε ύμνο για τον Μεταξά. Οι Έλληνες, από πατριωτικό καθήκον, αλλά και από αντίδραση στις συνθήκες της σκληρής δικτατορίας που ζούσαν, πύκνωσαν ομαδικά τις αμυντικές γραμμές του μετώπου απέναντι στη φασιστική ιταλική επίθεση και με την εθνική αντίσταση στη ναζιστική γερμανική Κατοχή. Η εξέλιξη και η πορεία των γεγονότων του ’40, αλλά και μετέπειτα οδήγησαν στην ήττα του εθνικισμού-φασισμού, η περίοδος του οποίου συνοδεύτηκε από αποτρόπαια και ειδεχθή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι καιροί είναι δύσκολοι και απρόβλεπτοι. Οι παντός είδους εθνικισμοί αναπτερώνονται, δυναμώνουν και καταλαμβάνουν αποφασιστικές θέσεις. Η υποχώρηση της δημοκρατίας και η συρρίκνωση του ανθρωπισμού και του πολιτισμού έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό ή ακόμη και την εξαφάνιση των παραδοσιακών αξιών που συσπείρωναν τους λαούς και ευνοούν την ανάπτυξη απολυταρχικών καθεστώτων. Ο άδοξος θάνατος της 22χρονης Ιρανής Μάχσα Αμινί από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς ενός εθνικιστικού-θεοκρατικού κατεστημένου, που διέπραξε το έγκλημα να φοράει χαλαρά τη μαντίλα επιβεβαιώνει την αξία του δημοκρατικού πατριωτισμού που έχουν ανάγκη οι κοινωνίες και οι άνθρωποι.
Όμως, δεν έχουν όλοι την ίδια αντίληψη και γνώση για τον πραγματικό πατριωτισμό. Σύμφωνα με έρευνα του ευρωπαϊκού δικτύου Investigate Europe Έλληνες εφοπλιστές έχουν μεταφέρει και μεταφέρουν με τα δεξαμενόπλοιά τους δεκάδες εκατομμύρια τόνους ρωσικού πετρελαίου και πετρελαιοειδή προς τρίτες χώρες (και στο Λακωνικό κόλπο γίνονται μεταφορτώσεις λαθραίων καυσίμων με την ανοχή της Κυβέρνησης), παρά τις δηλώσεις του πρωθυπουργού ότι, με βάση τα δεδομένα πρέπει να πούμε ότι κατά κάποιο τρόπο είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία. (Με τα ΜΜΕ που κατέχουν στην Ελλάδα στρέφονται εναντίον του Πούτιν, του ευεργέτη τους. Η απόλυτη υποκρισία.) Αλλά και το 1922, παρά τις εκκλήσεις της ελληνικής κυβέρνησης στους πλοιοκτήτες να στείλουν τα πλοία τους για να παραλάβουν πρόσφυγες από τη φλεγόμενη Σμύρνη, δεν ανταποκρίθηκαν με τη δικαιολογία ότι τα είχαν για επισκευές και ότι οι Τούρκοι θα τα βύθιζαν.
Το χρήμα δεν έχει πατρίδα. Πατρίδα έχουν μόνο οι απλοί πολίτες. Πατρίδα για τους πλούσιους είναι αυτή στην οποία μπορούν να κερδίζουν ανεξάρτητα αν πρόκειται για εμπόλεμη κατάσταση ή αυταρχικό κράτος. Είναι αυτή, που δεν έχει ελεγκτικούς μηχανισμούς και έτσι μπορούν ελεύθερα να θησαυρίζουν. Είναι αυτή, που προσφέρει φορολογική ασυλία και γι’ αυτό υψώνουν στα πλοία τους τη σημαία της. Αλλά και αυτή που εξασφαλίζει σταθερή οικονομία με υψηλές αποδόσεις, χωρίς να κινδυνεύουν οι καταθέσεις τους.
