Από την 1η Ιανουαρίου 2022 επιβάλλεται τέλος ταφής για τις ποσότητες αστικών αποβλήτων με Κωδικούς Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (ΕΚΑ) 20 (αστικά απόβλητα) και 15 01 (χωριστά συλλεχθέντα απόβλητα), καθώς και τις ποσότητες αποβλήτων που προκύπτουν από τα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ).
Η νομοθετική πρωτοβουλία της Κυβέρνησης, στο πλαίσιο υλοποίησης της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 (άρθρο 1 παρ.15) για άμεση εφαρμογή εν μέσω πανδημίας και οικονομικής μείωσης των χρηματοδοτήσεων και των εσόδων, θα πλήξει ακόμα περισσότερο τους δήμους και τους δημότες.
Οι Δήμοι θα κληθούν να απαντήσουν στο δίλημμα ποιος θα επιβαρυνθεί αυτό το κόστος. Οι δημότες μέσω των δημοτικών τελών ή οι δήμοι με την μείωση έργων – παροχή υπηρεσιών στον τομέα της καθαριότητας;
Είναι γνωστό ότι οι δήμοι δεν έχουν ούτε τη θεσμική, ούτε την οικονομική δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν τέτοια μεγάλα έργα. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα χρηματοδοτεί ουσιαστικά τα αναγκαία περιβαλλοντικά έργα μέσω του ΕΟΑΝ, στον οποίον αποδίδονται τα έσοδα από το τέλος ταφής. Η κυβέρνηση βρήκε τον τρόπο να κατασκευάσει τις υποδομές με χρήματα της αυτοδιοίκησης, χωρίς η ίδια να πληρώσει δεκάρα.
Για την καταβολή του τέλους ταφής της παρ. 1 ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον τα εκτελεστικά και μη εκτελεστικά μέλη των διοικητικών συμβουλίων των υπόχρεων της παρ. 1 και, στις περιπτώσεις ΟΤΑ α’ βαθμού που ασκούν αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ, σύμφωνα με το άρθρο 227 του ν. 4555/2018, η οικονομική επιτροπή και ο δήμαρχος (άρθρο 38 παρ.6 του ν.4819/21). Δηλαδή απειλούνται ευθέως οι αιρετοί με δέσμευση της προσωπικής τους περιουσίας (μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων των ΦΟΔΣΑ, στους δημάρχους και τα μέλη των οικονομικών επιτροπών των ΟΤΑ).
Το τέλος ταφής υπολογίζεται ανά εξάμηνο με βάση τις πραγματικές ποσότητες αποβλήτων που διατέθηκαν στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ) άρθρο 38 παρ.4 του ν.4819/21. Το τέλος ταφής συνυπολογίζεται κατά την κατάρτιση του κανονισμού τιμολόγησης των ΦοΔΣΑ, συμπεριλαμβάνεται στο ετήσιο κόστος διαχείρισής τους και κατανέμεται στο σύνολο των ΟΤΑ α΄ βαθμού, σύμφωνα με τον κανονισμό τιμολόγησης…’’ (άρθρο 38 παρ.5 του ν.4819/21).
Η πρότασή μου: Είναι γνωστό ότι οι υποδομές για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Στερεών Αποβλήτων καθυστερεί και οι ευθύνες βαρύνουν διαχρονικά όλο το πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης. Όμως το θέμα της συλλογής που είναι η βάση της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης των ΑΣΑ έχει βρει απροετοίμαστες της τοπικές κοινωνίες και θα απαιτηθεί χρόνος για το πέρασμα στο μοντέλο της κυκλικής οικονομίας με Διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ) και ανακύκλωση.
Μπορεί όλοι να συμφωνούμε στο νέο μοντέλο συλλογής, όμως το πρόβλημα παραμένει στο πως θα εφαρμοστεί. Θα χρειαστεί επίμονη προσπάθεια αλλά κυρίως επενδυτικό σχέδιο εφαρμογής και όχι επικοινωνίας, με πρώτες εφαρμογές σε συλλογικές ομάδες του πληθυσμού (σχολεία, Εκκλησία, σύλλογοι κλπ) με ανταποδοτικότητα και κίνητρα. Αυτό βαρύνει αποκλειστικά το σύστημα διακυβέρνησης διαχρονικά.
Το καθοριστικό ζήτημα (όχι δεν έχει και άλλες παραμέτρους) δεν είναι το πώς θα υλοποιηθεί η Ολοκληρωμένη Διαχείριση των ΑΣΑ (σκουπιδοεργοστάσια κλπ), αλλά το πώς θα υπάρξει η μετάβαση στην κοινωνία του μηδενικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, δηλαδή σε εκμετάλλευση και ανάκτηση “ωφέλιμων – χρήσιμων” απορριμμάτων με μηδενικό φορτίο στο υπόλειμμα.
Συμπερασματικά, τα Δημοτικά Συμβούλια, σε πρώτη φάση μαζί με τον ΦοΔΣΑ και την ΠΕΔ, να ακυρώσουν το άδικο για τους Δήμους ΤΕΛΟΥΣ ΤΑΦΗΣ, ως επί πλέον χαράτσι, στις πλάτες των πολιτών. Και στη συνέχεια διεκδίκηση από το Πρόγραμμα «ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ» και το ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ έργων υποδομής, τεχνολογικού εξοπλισμού και παροχή κινήτρων στους δημότες για την ανταποδοτική ανακύκλωση και την Διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ).
